Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 25›Shloka 87
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 87

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । यस्याज्ञया जगदिदं च विशालमेव जातं परात्परमिदं निजबोधरूपम् । सर्वं स्वतंत्रपरमेश्वरभागम्यं सोऽसौ त्रिलोकनिजरूपयुतो महात्मा

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | yasyājñayā jagadidaṃ ca viśālameva jātaṃ parātparamidaṃ nijabodharūpam | sarvaṃ svataṃtraparameśvarabhāgamyaṃ so'sau trilokanijarūpayuto mahātmā

Translation

Die Weisen sprachen: „Durch wessen Gebot dieses weite Weltall entstand—Er, jenseits des Jenseits, dessen Wesen reine Selbsterkenntnis ist. Alles gehört jenem unabhängigen höchsten Herrn; jener große Geist trägt die drei Welten als seine eigene Gestalt.“

Word by Word
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
आज्ञयाby (his) command
आज्ञया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
जगत्the world
जगत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject apposition)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; जगत्-विशेषण
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
विशालम्vast
विशालम्:
Karta (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootविशाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; जगत्-विशेषण
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
जातम्has arisen/come into being
जातम्:
Kriya (Predicative participle)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकालिक कृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जगत्-सम्बद्ध
परात्from the beyond/supreme
परात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-रूपेण अव्ययीभूत (ablatival adverb)
परम्higher, supreme
परम्:
Karta (Qualifier of idam)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; परात् इत्यनेन सह 'परात्परम्' (superlative sense)
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject apposition)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति निर्देशार्थ
निजबोधरूपम्having the nature/form of its own consciousness
निजबोधरूपम्:
Karta (Predicate/attribute)
TypeNoun
Rootनिज + बोध + रूप (प्रातिपदिकानि)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः तत्पुरुषः (own-awareness-form)
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karta (Subject/predicate totality)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्वतंत्रपरमेश्वरभागम्यम्belonging/leading to the portion of the independent Supreme Lord
स्वतंत्रपरमेश्वरभागम्यम्:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootस्वतन्त्र + परमेश्वर + भाग + गम्य (गम् धातु + यत्/ण्यत्-प्रत्यय, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—'स्वतन्त्र-परमेश्वर-भागं गम्यम्' (attainable/pertaining to the share of the independent Supreme Lord)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
असौthat very one
असौ:
Karta (Subject apposition)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थ (deictic)
त्रिलोकनिजरूपयुतःendowed with the three worlds as his own form
त्रिलोकनिजरूपयुतः:
Karta (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रिलोक + निजरूप + युत (युज् धातु + क्त, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—'त्रिलोकस्य निजरूपेण युतः'
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (Subject complement)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् आत्मा)
Speaker

Ṛṣis (explicit)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Sages standing or seated with folded hands, offering a lofty stuti; behind them, a vast cosmic vista subtly overlays the Himalayan scene—three worlds suggested as layers within Śiva’s luminous form.

Characters & Entities
P
Parameśvara (Śiva, implied)
T
Three worlds (Trailokya)

FAQs

The Supreme Lord is the autonomous source of creation and the very consciousness within which the worlds appear.

Kedāra’s Śaiva sanctity is the backdrop, where the Lord is praised as the cosmic form.

No ritual is prescribed; it is a stuti (hymn) meant for praise and contemplation.

←Previous Verse
Next Verse→