Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

तत्रोपविष्टा सुभगा ध्यायंती परमेश्वरम् । सखीभिः सेव्यमाना सा विप्रपत्नीभिरेव च

Transliteration

tatropaviṣṭā subhagā dhyāyaṃtī parameśvaram | sakhībhiḥ sevyamānā sā viprapatnībhireva ca

Translation

Dort sitzend, versenkte sich jene glückselige Dame in die Betrachtung Parameśvaras, des Höchsten Herrn; sie wurde von ihren Gefährtinnen und auch von den Frauen der Brāhmaṇen bedient.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• उपविष्टा: seated
• उपविष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उप-√विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)

• सुभगा: fortunate, beautiful
• सुभगा: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुभग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• ध्यायन्ती: meditating upon
• ध्यायन्ती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √ध्यै (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• परमेश्वरम्: the Supreme Lord
• परमेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः: परमः ईश्वरः

• सखीभिः: by (her) female friends
• सखीभिः: Karana (Agent in passive/means/करण)
• Type: Noun
• Root: सखी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• सेव्यमाना: being attended/served
• सेव्यमाना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √सेव् (धातु) + यमान (कृदन्त; कर्मणि वर्तमानकाले)
• Form: कर्मणि वर्तमानकाले कृदन्त (present passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• विप्रपत्नीभिः: by the Brahmins' wives
• विप्रपत्नीभिः: Karana (Agent in passive/means/करण)
• Type: Noun
• Root: विप्र + पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः: विप्राणां पत्न्यः

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devī sits in composed posture, meditating on Parameśvara; companions attend gently; brāhmaṇa wives offer respectful service, creating a serene, auspicious domestic-sacred atmosphere.

Characters & Entities

• Parameśvara (Śiva)
• Sakhī (companions)
• Viprapatnī (wives of brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dhyāna on Śiva is central even amid ceremony; devotion and mindful recollection sanctify the moment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra/Kedārakṣetra, within the Kedārakhaṇḍa’s holy landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Meditation (dhyāna) is implied as the practice; no detailed ritual steps are specified.