Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 99

Devanagari script

गुणकार्यप्रसंगेन आवां प्रादुर्भवः कृतः । त्वं हि वै प्रकृतिः सूक्ष्मा रजःसत्त्वतमोमयी

Transliteration

guṇakāryaprasaṃgena āvāṃ prādurbhavaḥ kṛtaḥ | tvaṃ hi vai prakṛtiḥ sūkṣmā rajaḥsattvatamomayī

Translation

Durch das Entfalten der Guṇa und ihrer Wirkungen ist unsere Erscheinung hervorgebracht worden. Denn du bist wahrlich die feine Prakṛti, gebildet aus rajas, sattva und tamas.

Word by Word

• गुण-कार्य-प्रसङ्गेन: by the occasion of guṇa-activity
• गुण-कार्य-प्रसङ्गेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक) + प्रसङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘गुणकार्यस्य प्रसङ्गेन’ (by occasion of the function/effect of guṇas)

• आवाम्: we two
• आवाम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), द्विवचन

• प्रादुर्भवः: manifestation/appearance
• प्रादुर्भवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रादुर्भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• कृतः: made/caused
• कृतः: Karta (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त; कृ धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (agreeing with ‘प्रादुर्भवः’)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निश्चय/हेतौ अव्यय (particle)

• वै: certainly
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक अव्यय (emphatic particle)

• प्रकृतिः: Prakṛti (nature)
• प्रकृतिः: Karta (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: प्रकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सूक्ष्मा: subtle
• सूक्ष्मा: Karta (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूक्ष्म (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of ‘प्रकृतिः’)

• रजः-सत्त्व-तमः-मयी: composed of rajas, sattva, and tamas
• रजः-सत्त्व-तमः-मयी: Karta (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रजस् (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक) + तमस् (प्रातिपदिक) + मयी (प्रातिपदिक/तद्धित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष/तद्धितार्थ: ‘रजःसत्त्वतमोभिः मयी’ (consisting of rajas, sattva, tamas)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating within Māheśvarakhaṇḍa context

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An allegorical depiction of subtle Prakṛti as Devī with three colored streams (white/red/black) flowing into the manifested world; figures representing guṇa-effects arise from the streams.

Characters & Entities

• Prakṛti
• Rajas
• Sattva
• Tamas
• Devī (as Prakṛti)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The world-process unfolds from Prakṛti through the three guṇas; spiritual progress involves understanding and transcending their play.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-khaṇḍa context (Kedārakṣetra) surrounds the teaching, but this verse is primarily doctrinal.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it defines Prakṛti and the guṇas.