Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 74

यदीश्वरो हृदि मध्ये विभाव्यो मनीषिभिः सर्वदा ज्ञप्तिमात्रः । तदा सर्वैर्मुनिवृत्त्या विभाव्यस्तपस्विभिर्नान्यथा चिंतनीयः

yadīśvaro hṛdi madhye vibhāvyo manīṣibhiḥ sarvadā jñaptimātraḥ | tadā sarvairmunivṛttyā vibhāvyastapasvibhirnānyathā ciṃtanīyaḥ

Wenn der Herr von den Weisen stets im innersten Mittelpunkt des Herzens als nichts als reines Gewahrsein zu betrachten ist, dann sollen die Asketen Ihn in der Gesinnung der Munis meditieren und an Ihn auf keine andere Weise denken.

यदिif
यदि:
Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक अव्यय (conditional particle: if)
ईश्वरःthe Lord
ईश्वरः:
Karma (Object of vibhāvyaḥ/कर्म)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
हृदिin the heart
हृदि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘हृदि’ इत्यस्य विशेषणवत् (in the middle)
विभाव्यःto be contemplated/meditated upon
विभाव्यः:
Kriya (Obligation/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-भू (धातु) + यत् (कृदन्त; भाव्य)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/future passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि—‘विचार्यः/ध्यातव्यः’
मनीषिभिःby the wise
मनीषिभिः:
Kartr/Agent (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
सर्वदाalways
सर्वदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formकालवाचक क्रियाविशेषण (always)
ज्ञप्तिमात्रःmere consciousness alone
ज्ञप्तिमात्रः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञप्ति-मात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण—‘ईश्वरः’ (mere awareness/knowledge)
तदाthen
तदा:
Sambandha (Result/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकाल/परिणामवाचक अव्यय (then)
सर्वैःby all
सर्वैः:
Kartr/Agent (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
मुनिवृत्त्याby the sages’ way of life
मुनिवृत्त्या:
Karana (Means/Manner/करण)
TypeNoun
Rootमुनि-वृत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; साधन/प्रकार (by the conduct of sages)
विभाव्यःto be contemplated
विभाव्यः:
Kriya (Obligation/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-भू (धातु) + यत् (कृदन्त; भाव्य)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्तिः—‘ध्यातव्यः’
तपस्विभिःby ascetics
तपस्विभिः:
Kartr/Agent (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक क्रियाविशेषण (otherwise)
चिन्तनीयःto be thought of/considered
चिन्तनीयः:
Kriya (Obligation/क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु) + अनीय (कृदन्त; कृत्य)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; निषेधेन सह—‘न चिन्तनीयः’

Sadāśiva (Śiva in baṭu/brahmacārin disguise)

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Scene: An ascetic seated in meditation before the Kedāra peaks; within the chest a subtle luminous Śiva-presence as pure light/awareness (not a formed deity), radiating calm; surrounding world fades into stillness.

Ī
Īśvara
S
Sadāśiva
Ś
Śiva

FAQs

Meditate on Śiva within the heart as pure consciousness, maintaining the disciplined inner posture of a sage.

The instruction belongs to Kedārakhaṇḍa, linking inner dhyāna with the sanctity of Kedāra/Kedārnātha.

Meditation (dhyāna) is prescribed—contemplating the Lord as pure awareness, not as a merely external object.