Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 21›Shloka 180
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 180

Devanagari script

शंभुं पुराणं पुरुषं ह्यधीशं वरेण्यरूपं च परं पराणाम् । तपो जुषाणं परमार्थरूपं परात्परं तं शरणं व्रजामि

Transliteration

śaṃbhuṃ purāṇaṃ puruṣaṃ hyadhīśaṃ vareṇyarūpaṃ ca paraṃ parāṇām | tapo juṣāṇaṃ paramārtharūpaṃ parātparaṃ taṃ śaraṇaṃ vrajāmi

Translation

Zu Śambhu — der uralten Person, dem höchsten Herrn und Gebieter, von erlesenster Gestalt, dem Höchsten jenseits alles Höchsten — nehme ich Zuflucht. Er erfreut sich an Tapas, und sein Wesen ist die höchste Wahrheit; zu dem Überhöchsten suche ich Schutz.

Word by Word
शंभुम्Śambhu (Śiva)
शंभुम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
पुराणम्ancient, primeval
पुराणम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
पुरुषम्the Person (Supreme Being)
पुरुषम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
अधीशम्the Lord, overlord
अधीशम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअधीश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वरेण्यरूपम्of excellent/choice form
वरेण्यरूपम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवरेण्य (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः (वरेण्यं रूपं यस्य/वरेण्यं रूपम्); विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
परम्supreme
परम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
पराणाम्of the higher ones; of the supreme (entities)
पराणाम्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सन्दर्भे), षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
तपःausterity, tapas
तपः:
Karman (Object of participle/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (तपस्-शब्दस्य द्वितीया एकवचनम् = तपः)
जुषाणम्enjoying/accepting (tapas)
जुषाणम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootजुष् (धातु) → जुषाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle, Ātmanepada); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
परमार्थरूपम्whose form is the highest truth
परमार्थरूपम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (परमार्थस्य रूपम्) / समासान्त-विशेषणम्
परात्परम्higher than the highest; beyond all
परात्परम्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पञ्चमी-तत्पुरुषः (परात् परम् = beyond the beyond); विशेषणम्
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
शरणम्refuge
शरणम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (शरणं व्रजामि इति कर्मपद)
व्रजामिI go; I take (refuge)
व्रजामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमगण; उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
Speaker

Viṣṇu (deduced: a concluding devotional declaration following Viṣṇu’s reassurance)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis at Naimiṣāraṇya (standard Sūta frame)

Visual Art Cues

Scene: A solitary devotee in snowy Kedāra landscape offers folded hands to an unseen, all-pervading Śambhu; the verse’s emphasis is on transcendence—Śiva as the supreme beyond the supreme, delighting in tapas.

Characters & Entities
Ś
Śambhu (Śiva)
T
Tapas
P
Paramārtha

FAQs

Śaraṇāgati (taking refuge) in Śiva—seen as the supreme reality—grounds the seeker in fearlessness and truth.

The Kedāra sacred context frames the hymn-like verse, but the focus is on Śiva’s transcendence rather than a named locale.

No external rite; the inner act of refuge-taking and honoring tapas is the implied spiritual practice.

←Previous Verse
Next Verse→