Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

त्रिभिर्गुणैर्व्याप्तमिदं चराचरं जगन्महद्व्याप्यथ वाल्पकं वा । मायामयं सर्वमिदं विभाति लिंगं विना केन कुतोविभाति

tribhirguṇairvyāptamidaṃ carācaraṃ jaganmahadvyāpyatha vālpakaṃ vā | māyāmayaṃ sarvamidaṃ vibhāti liṃgaṃ vinā kena kutovibhāti

Dieses ganze Universum—beweglich und unbeweglich, groß oder klein—ist von den drei Guṇas durchdrungen. Alles erscheint als Offenbarung der Māyā; ohne den Liṅga, Zeichen und Gegenwart des Herrn, durch wen und wie könnte es überhaupt erscheinen?

त्रिभिःby/with three
त्रिभिः:
करण (with)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण
गुणैःby the guṇas
गुणैः:
करण
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
व्याप्तम्pervaded
व्याप्तम्:
कर्मणि-प्रयोगे विधेय (predicate)
TypeAdjective
Rootव्याप्त (कृदन्त; √आप्/व्याप् with वि)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle)
इदम्this
इदम्:
कर्म/विषय (subject in passive sense)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
चर-अचरम्the moving and the unmoving
चर-अचरम्:
सम्बन्ध/विशेष्य (apposition to इदम्)
TypeNoun
Rootचर (प्रातिपदिक) + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्वः — 'चरं च अचरं च'
जगत्the world
जगत्:
कर्म (object of व्याप्य)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महत्great/large
महत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of जगत्)
व्याप्यhaving pervaded
व्याप्य:
पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
TypeIndeclinable
Rootव्याप् (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप्-अव्यय (absolutive/gerund) — 'having pervaded'
अथthen/also
अथ:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/विकल्पसूचक (then/and also)
वाor
वा:
विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (or)
अल्पकम्small
अल्पकम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootअल्पक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (implied जगत्)
वाor
वा:
विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक
माया-मयम्made of māyā
माया-मयम्:
विशेषण (of सर्वम् इदम्)
TypeAdjective
Rootमाया (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः — 'मायया निर्मितम्/मयम्'
सर्वम्all
सर्वम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
इदम्this
इदम्:
कर्ता (subject of विभाति)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
विभातिshines/appears
विभाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
लिङ्गम्the liṅga
लिङ्गम्:
कर्म (object; with vinā)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
विनाwithout
विना:
अपादान/वियोग
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय; वियोगार्थक (without)
केनby what/with whom
केन:
करण (instrument; interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक
कुतःfrom where / how
कुतः:
प्रश्न/हेतु-अपादान
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक (from where/how)
विभातिshines/appears
विभाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Ṛṣis (sages) addressing Sūta

Tirtha: Kedāra Liṅga (as cosmic adhāra)

Type: kshetra

Scene: A cosmic vision: the universe of moving and unmoving beings woven in three colored strands (sattva/rajas/tamas) floating like a māyā-net; at the center stands the liṅga as a silent axis, making the whole display possible.

G
Guṇas
M
Māyā
L
Liṅga

FAQs

The sages assert that the guṇa-pervaded, māyā-like universe depends on the Lord’s underlying presence—symbolized as the Liṅga—for its very appearance.

Within Kedārakhaṇḍa, the teaching supports Kedāra’s liṅga-centered worship as grounded in cosmic theology rather than mere local custom.

No explicit rite; it provides doctrinal grounding for liṅga-upāsanā by linking the liṅga with cosmic manifestation.