Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 46
Devanagari script
धूम्राक्षो धूम्रकेतुश्च धूम्रपादस्तथैव च । एते चान्ये च बहवो गणा रुद्रानुवर्तिनः
Transliteration
dhūmrākṣo dhūmraketuśca dhūmrapādastathaiva ca | ete cānye ca bahavo gaṇā rudrānuvartinaḥ
Translation
Dort waren auch Dhūmrākṣa, Dhūmraketu und Dhūmrapāda. Diese und viele andere waren Gaṇas, die Rudra folgten.
Word by Word
धूम्राक्षःDhūmrākṣa
धूम्राक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधूम्र (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
धूम्रकेतुःDhūmraketu
धूम्रकेतुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधूम्र (प्रातिपदिक) + केतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
धूम्रपादःDhūmrapāda
धूम्रपादः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधूम्र (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Samuccaya/Prakāra (Also/manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb: ‘likewise’)
एवindeed
एव:
Nipāta (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (particle: ‘indeed/just’)
चand
च:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
चand
च:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
बहवःmany
बहवः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifies गणाः)
गणाःgaṇas/attendants
गणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
रुद्रानुवर्तिनःfollowing Rudra
रुद्रानुवर्तिनः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + अनु-√वृत् (धातु) → अनुवर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘रुद्रम् अनुवर्तन्ति ये’ (followers of Rudra)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Characters & Entities
R
Rudra (Śiva)D
DhūmrākṣaD
DhūmraketuD
DhūmrapādaG
GaṇasFAQs
To follow Rudra is to align with the divine order—steadfast service (anugamana) becomes a path of protection and purpose.
Kedārakhaṇḍa broadly glorifies the Kedāra sacred sphere; this verse is descriptive of Śiva’s retinue.
None.