Previous Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 72

लिंगरूपो महादेवो ह्यर्चनीयो मुमुक्षुभिः । शिवात्परतरो नास्ति भुक्तिमुक्तिप्रदायकः

liṃgarūpo mahādevo hyarcanīyo mumukṣubhiḥ | śivātparataro nāsti bhuktimuktipradāyakaḥ

Mahādeva, der in der Gestalt des Liṅga gegenwärtig ist, soll von den nach Befreiung Strebenden verehrt werden. Niemand ist höher als Śiva, der sowohl weltlichen Genuss als auch endgültige Erlösung schenkt.

लिङ्ग-रूपःhaving the form of the liṅga
लिङ्ग-रूपः:
विशेषण (of महादेवः)
TypeAdjective
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः — 'लिङ्गस्य रूपम् यस्य' (in form of the liṅga)
महादेवःMahādeva
महादेवः:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः — 'महान् देवः'
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
अर्चनीयःworthy to be worshipped
अर्चनीयः:
विशेषण (of महादेवः)
TypeAdjective
Rootअर्चनीय (कृदन्त; √अर्च्)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधिलिङ्गार्थक-तव्यत्/अनीयर्-प्रत्यय (gerundive) — 'to be worshipped'
मुमुक्षुभिःby seekers of liberation
मुमुक्षुभिः:
कर्ता (agent of worship; instrumental of agent)
TypeNoun
Rootमुमुक्षु (कृदन्त; √मुच्)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; इच्छार्थक-उणादि/कृदन्त — 'one desiring liberation'
शिवात्than Śiva
शिवात्:
अपादान (standard of comparison)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; तुलना-प्रयोग (than Śiva)
परतरःhigher/superior
परतरः:
विशेषण (predicate)
TypeAdjective
Rootपरतर (प्रातिपदिक; comparative of पर)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुलनात्मक-विशेषण (comparative)
not
:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
अस्तिexists/is
अस्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भुक्ति-मुक्ति-प्रदायकःgiver of enjoyment and liberation
भुक्ति-मुक्ति-प्रदायकः:
विशेषण (of शिवः/महादेवः)
TypeAdjective
Rootभुक्ति (प्रातिपदिक) + मुक्ति (प्रातिपदिक) + प्रदायक (कृदन्त/प्रातिपदिक; √दा + प्र)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः — भुक्तिः च मुक्तिः (द्वन्द्व) + प्रदायकः (giver); विशेषण

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the Ṛṣis

Tirtha: Kedāranātha Liṅga

Type: temple

Scene: Inside a stone Himalayan shrine: the Kedāra liṅga adorned with bilva leaves, streams of abhiṣeka water, lamps flickering; a mumukṣu devotee kneels with folded hands while the presence of Mahādeva is felt as a vast, serene radiance.

M
Mahādeva
Ś
Śiva
L
Liṅga
B
Bhukti
M
Mukti

FAQs

For liberation-seekers, liṅga-arcana is central; Śiva is affirmed as the supreme giver of both prosperity and liberation.

Kedāra/Kedārnātha, where liṅga worship is a defining feature of the tirtha’s Śaiva mahatmya.

Arcana (ritual worship with offerings) of Mahādeva in liṅga form, especially by mumukṣus (liberation aspirants).