Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 154

Devanagari script

ततोऽश्वमेधैर्बहुभिर्विचक्षणो गुरुप्रयुक्तः स महायशाबलिः । ईजे च दीक्षां परमामुपेतो वैरोचनिं सत्यवतां वरिष्ठः

Transliteration

tato'śvamedhairbahubhirvicakṣaṇo guruprayuktaḥ sa mahāyaśābaliḥ | īje ca dīkṣāṃ paramāmupeto vairocaniṃ satyavatāṃ variṣṭhaḥ

Translation

Daraufhin vollzog Bali, der Ruhmreiche und Einsichtige, auf Antrieb seines Guru viele Aśvamedha-Opfer; und nachdem er die höchste Weihe (Dīkṣā) empfangen hatte, verehrte jener Sohn Virocanas, der Beste unter den Wahrhaftigen, gemäß dem Ritus.

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Sambandha (Time/Sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (ablatival adverb: 'thereupon/from then')

• अश्वमेधैः: by/with Aśvamedha sacrifices
• अश्वमेधैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अश्वमेध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• बहुभिः: many
• बहुभिः: Karana (Qualifier/करण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (to अश्वमेधैः)

• विचक्षणः: wise/discerning
• विचक्षणः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विचक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to स/बलिः)

• गुरुप्रयुक्तः: directed by the guru
• गुरुप्रयुक्तः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुरु (प्रातिपदिक) + प्रयुक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त from प्र-युज्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to स/बलिः); समासः—तत्पुरुषः (गुरुणा प्रयुक्तः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महायशाबलिः: Bali of great fame
• महायशाबलिः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महायशस् (प्रातिपदिक) + बलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (महायशाः स बलिः)

• ईजे: performed sacrifice
• ईजे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• दीक्षाम्: initiation (rite)
• दीक्षाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दीक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to दीक्षाम्)

• उपेतः: having obtained/entered upon
• उपेतः: Karta (State/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उप + इ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वैरोचनिम्: Vairocani (son of Virocana)
• वैरोचनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैरोचनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (patronymic epithet of Bali)

• सत्यवताम्: of the truthful
• सत्यवताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सत्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• वरिष्ठः: the best
• वरिष्ठः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वरिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to स/बलिः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gurukulya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: At the Narmadā tīrtha, Bali—guided by Śukra—undertakes dīkṣā and performs many Aśvamedhas; the sacrificial arena is expansive with priests, altars, and offerings, emphasizing disciplined grandeur.

Characters & Entities

• Bali
• Śukra
• Aśvamedha
• Virocana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual power is perfected through proper consecration (dīkṣā) and obedience to a qualified guru.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The action continues in the Narmadā–Gurukulya tīrtha setting introduced just prior.

What ritualistic prescription is mentioned?

Many Aśvamedha sacrifices and undertaking the highest dīkṣā (ritual consecration).