Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

विमृश्य सर्वे विभजुश्चतुर्द्धा हत्यां सुरास्ते ऋषयो मनीषिणः । यक्षाः पिशाचा उरगाः पतंगास्तथा च सर्वे सुरसिद्धचारणाः

Transliteration

vimṛśya sarve vibhajuścaturddhā hatyāṃ surāste ṛṣayo manīṣiṇaḥ | yakṣāḥ piśācā uragāḥ pataṃgāstathā ca sarve surasiddhacāraṇāḥ

Translation

Nach reiflicher Beratung teilten alle Brahmahatyā in vier Teile—jene Götter und weisen ṛṣis, dazu yakṣas, piśācas, Schlangen, Vögel sowie alle suras, siddhas und cāraṇas.

Word by Word

• विमृश्य: having deliberated
• विमृश्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वि + मृश् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त-अव्ययीभाव (absolutive/gerund): 'having considered'

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• विभजुः: divided; apportioned
• विभजुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + भज् (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• चतुर्धा: into four parts
• चतुर्धा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चतुर्धा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: 'in four parts')

• हत्याम्: Hatyā (the sin)
• हत्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सुराः: the gods
• सुराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ते: those
• ते: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मनीषिणः: wise; thoughtful
• मनीषिणः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनीषिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying ऋषयः)

• यक्षाः: yakṣas
• यक्षाः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पिशाचाः: piśācas
• पिशाचाः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पिशाच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• उरगाः: serpents
• उरगाः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पतंगाः: birds; flying creatures
• पतंगाः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पतंग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तथा: and also
• तथा: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/समुच्चयवाचक-अव्यय (adverb/conj.: 'thus/also')

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सुरसिद्धचारणाः: gods, siddhas, and cāraṇas
• सुरसिद्धचारणाः: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सुर + सिद्ध + चारण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (सुराः च सिद्धाः च चारणाः च)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa) describing the collective decision (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedārakṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A vast assembly: devas, sages, yakṣas, piśācas, nāgas, birds, siddhas, and cāraṇas deliberate and divide Brahmahatyā into four portions.

Characters & Entities

• Brahmahatyā
• Devas
• Ṛṣis
• Yakṣas
• Piśācas
• Uragas
• Pataṅgas
• Siddhas
• Cāraṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma presents purification as a cosmic process: communities and realms can collectively absorb and transform affliction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is singled out; the verse describes a cosmological arrangement tied to purification themes in the Kedāra section.

What ritualistic prescription is mentioned?

A structural prescription is implied: partitioning (caturdhā) and assigning shares of the burden to different orders of beings.