Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

प्रहस्योवाच भगवान्बृहस्पति रुदारधीः । पुरा त्वया कृतं यच्च तस्येदं कर्मणः फलम्

Transliteration

prahasyovāca bhagavānbṛhaspati rudāradhīḥ | purā tvayā kṛtaṃ yacca tasyedaṃ karmaṇaḥ phalam

Translation

Lächelnd sprach der erhabene Bṛhaspati, fest im rechten Verstehen: „Was du einst getan hast, dies ist die Frucht jener Tat.“

Word by Word

• प्रहस्य: having laughed
• प्रहस्य: Kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-हस् (धातु) → प्रहस्य (क्त्वान्त-अव्यय)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); उपसर्गः—प्र

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• भगवान्: the venerable one
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अपपद-सम्बन्धे समानाधिकरणम् (apposition to भगवान्)

• रुदारधीः: of noble/lofty intellect
• रुदारधीः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रुदार + धी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (रुदारा धीः यस्य)

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (formerly)

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• कृतम्: (the) deed done
• कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Predicate-nominative/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कर्मणः: of the action/deed
• कर्मणः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• फलम्: result, fruit
• फलम्: Karta (Predicate-nominative/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Bṛhaspati

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Bṛhaspati smiles gently while speaking; Indra listens, chastened; the smile conveys compassion without negating the firmness of karmic law.

Characters & Entities

• Bṛhaspati
• Śakra (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Actions inevitably mature into results; knowledge of karma is the start of responsible correction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa sacred setting contextualizes the teaching, though this verse focuses on karma doctrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse introduces the principle that consequences arise from prior deeds.