Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

प्रणिपत्य च तत्रत्यान्कृताञ्जलिरभाषत । तदा दीनमुखो भूत्वा मनसा संविमृश्य च

praṇipatya ca tatratyānkṛtāñjalirabhāṣata | tadā dīnamukho bhūtvā manasā saṃvimṛśya ca

Er verneigte sich vor den Anwesenden, die Hände gefaltet, und sprach; dann, mit gesenktem Blick, sann er tief in seinem Innern nach.

प्रणिपत्यhaving bowed down
प्रणिपत्य:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र-नि-पत् (धातु) → प्रणिपत्य (क्त्वान्त-अव्यय)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
तत्रत्यान्those who were there
तत्रत्यान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत्रत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेष्य-प्रयोगः (those present there)
कृताञ्जलिःwith hands joined (in reverence)
कृताञ्जलिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कृतः अञ्जलिः यस्य)
अभाषतspoke
अभाषत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formलङ्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्गः—अभि
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
दीनमुखःdowncast-faced, sad-faced
दीनमुखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीन + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (दीनं मुखं यस्य/दीनमुखः)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootभू (धातु) → भूत्वा (क्त्वान्त-अव्यय)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वक्रिया
मनसाwith the mind
मनसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
संविमृश्यhaving reflected well
संविमृश्य:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम्-वि-मृश् (धातु) → संविमृश्य (क्त्वान्त-अव्यय)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); उपसर्गाः—सम्, वि
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक

Lomaharṣaṇa/Sūta (narrative voice; speaker not explicit in the snippet)

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Scene: Indra bows to the gathered beings, hands folded; his face is lowered, eyes cast down; a quiet pause of introspection before speech.

I
Indra (implied)
D
Devas (implied)
Ṛṣis (implied)

FAQs

Dharma begins with humility—honoring the wise and honestly examining one’s own actions.

The Kedārakhaṇḍa setting underlies the episode, presenting the Himalaya tīrtha-world as a place for reform.

A gesture of reverence (praṇipāta, añjali) is shown, but no formal rite like snāna or dāna is specified.