Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

स प्रधार्य तदा सर्वे लोकपालास्त्वरान्विताः । बृहस्पतिमुपागम्य सर्वमात्मनि धिष्ठितम् । कथयामासुरव्यग्रा इंद्रस्य च गुरुं प्रति

Transliteration

sa pradhārya tadā sarve lokapālāstvarānvitāḥ | bṛhaspatimupāgamya sarvamātmani dhiṣṭhitam | kathayāmāsuravyagrā iṃdrasya ca guruṃ prati

Translation

Nachdem sie es erwogen hatten, eilten alle Lokapālas zu Bṛhaspati; und ohne Verwirrung berichteten sie Indras Guru alles, wie es sich zugetragen hatte.

Word by Word

• सः: he/that (then)
• सः: Discourse (Anaphoric reference)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• प्रधार्य: having considered
• प्रधार्य: Kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-धृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकाले कृत्य (having considered)

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (then)

• सर्वे: all
• सर्वे: Qualifier (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘लोकपालाः’ इत्यस्य विशेषण

• लोकपालाः: guardians of the worlds
• लोकपालाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समास: तत्पुरुष (लोकस्य पालाः)

• त्वरान्विताः: endowed with haste
• त्वरान्विताः: Qualifier (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: त्वरा (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP) ‘अन्वित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समास: तत्पुरुष (त्वरया अन्विताः)

• बृहस्पतिम्: Bṛhaspati
• बृहस्पतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘उपागम्य’ इत्यस्य कर्म

• उपागम्य: having approached
• उपागम्य: Kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: उप-आ-गम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive); ‘having approached’

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘कथयामासुः’ इत्यस्य कर्म

• आत्मनि: in themselves
• आत्मनि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (in oneself)

• अधिष्ठितम्: situated/held (within)
• अधिष्ठितम्: Qualifier (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: अधि-स्था (धातु) → अधिष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘सर्वम्’ इत्यस्य विशेषण

• कथयामासुः: they related/told
• कथयामासुः: Kriya (Predicate action)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु, णिच्)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• अव्यग्राः: unagitated, composed
• अव्यग्राः: Qualifier (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: अव्यग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘लोकपालाः’ इत्यस्य विशेषण

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• च: and
• च: Discourse (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• गुरुम्: teacher, preceptor
• गुरुम्: Karma (Goal/Target)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘प्रति’ इत्यनेन सह लक्ष्य (towards)

• प्रति: towards, to
• प्रति: Discourse (Directional particle)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्गसदृश-निपात/पूर्वसर्ग (preposition-like: towards/unto)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A dynamic procession of the Lokapālas—bearing their emblems—hurrying to Bṛhaspati’s hermitage/celestial court; Bṛhaspati seated with a manuscript, calm and attentive, as they report events to Indra’s guru.

Characters & Entities

• Lokapālas
• Bṛhaspati
• Indra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When order collapses, the wise seek guidance from dharmic counsel (guru) rather than acting in panic.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this narrative transition; it supports the Kedāra-khaṇḍa storyline leading to dharma-restoration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is narrative, describing the devas’ consultation with Bṛhaspati.