Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 13›Shloka 59
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

मध्यमां वर्जयित्वा तु अंगुलीक्द्वयेन च । एवं त्रिरेखासंयुक्तो ललाटे यस्य दृश्यते । स शैवः शिववज्ज्ञेयो दर्शनात्पापनाशनः

Transliteration

madhyamāṃ varjayitvā tu aṃgulīkdvayena ca | evaṃ trirekhāsaṃyukto lalāṭe yasya dṛśyate | sa śaivaḥ śivavajjñeyo darśanātpāpanāśanaḥ

Translation

Den Mittelfinger auslassend und zwei Finger verwendend: Wer auf der Stirn das Zeichen sieht, verbunden mit drei Linien, der ist als Śaiva zu erkennen, ja wie Śiva selbst; schon sein Anblick vernichtet Sünden.

Word by Word
मध्यमाम्the middle (finger)
मध्यमाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘मध्यमाङ्गुली’ इत्यर्थे (middle finger)
वर्जयित्वाhaving avoided/excluding
वर्जयित्वा:
Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√वर्ज् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/indeed)
अङ्गुलीकद्वयेनwith two fingers
अङ्गुलीकद्वयेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअङ्गुली (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; समासः—द्विगु (द्वे अङ्गुल्यौ)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Manner/रीति)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (thus/in this manner)
त्रिरेखासंयुक्तःjoined with three lines
त्रिरेखासंयुक्तः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + रेखा (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त; √युज् धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (त्रिभिः रेखाभिः संयुक्तः)
ललाटेon the forehead
ललाटे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootललाट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
यस्यof whom
यस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
शैवःa Śaiva (devotee of Śiva)
शैवः:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशैव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
शिववत्like Śiva
शिववत्:
Sambandha (Comparison/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootशिव (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formवत्-प्रत्ययान्त अव्यय (comparative adverb): ‘like Śiva’
ज्ञेयःshould be known/recognized
ज्ञेयः:
Kriya (Obligation predicate/विधेय)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विधेय—‘ज्ञातव्यः’
दर्शनात्from (its) sight / by seeing
दर्शनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; हेतौ (cause)
पापनाशनःdestroyer of sin
पापनाशनः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक/कृदन्त; √नश् धातु, ल्युट्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पापस्य नाशनः)
Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the Ṛṣis (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A Śaiva ascetic with bright tripuṇḍra stands near Kedāra; pilgrims fold hands as they behold him, and a visual motif of dark smoke (sins) dissolves upon sight.

Characters & Entities
Ś
Śiva
Ś
Śaiva

FAQs

External sacred marks (like the tripuṇḍra) signify inner Śiva-bhakti, and honoring such devotees is itself purifying.

Within Kedārakhaṇḍa, the broader context is Kedāra sacred geography, though this verse specifically praises Śaiva-lakṣaṇa rather than naming a single tirtha.

Applying the tripuṇḍra on the forehead using two fingers (excluding the middle finger) is indicated as a Śaiva practice.

←Previous Verse
Next Verse→