Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 10›Shloka 79
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 79

Devanagari script

कृतः प्रयत्नो हि महानमृतार्थं त्वया शठ । अश्वमेधशतेनैव यद्राज्यं प्राप्तवानसि । अपि तच्च पराधीन तन्न जानासि दुर्मते

Transliteration

kṛtaḥ prayatno hi mahānamṛtārthaṃ tvayā śaṭha | aśvamedhaśatenaiva yadrājyaṃ prāptavānasi | api tacca parādhīna tanna jānāsi durmate

Translation

O Betrüger, du hast große Anstrengung um der „Unsterblichkeit“ willen auf dich genommen. Durch hundert Aśvamedha-Opfer erlangtest du die Herrschaft; doch selbst diese ist von einer anderen Macht abhängig—das begreifst du in deinem verkehrten Urteil nicht.

Word by Word
कृतःdone, made
कृतः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृसम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘कृतः’ = done/made
प्रयत्नःeffort
प्रयत्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
महान्great
महान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहान्त् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (प्रयत्नस्य)
अमृतार्थम्for the sake of amṛta (immortality)
अमृतार्थम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअमृत-अर्थ (प्रातिपदिक; अमृत + अर्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजनार्थे (purpose) ‘अमृतस्य अर्थः’ = for the sake of nectar/immortality
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (कर्तृ/करण), एकवचन; ‘by you’
शठO deceitful one
शठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति, एकवचन
अश्वमेधशतेनby a hundred Aśvamedha sacrifices
अश्वमेधशतेन:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootअश्वमेध-शत (प्रातिपदिक; अश्वमेध + शत)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘अश्वमेधानां शतम्’ (hundred Aśvamedhas)
एवonly, indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (restrictive particle)
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
राज्यम्kingdom, sovereignty
राज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राप्तवान्have obtained
प्राप्तवान्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्तवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्तवत्-प्रत्यय; perfect participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; परोक्षभूतार्थे—‘having obtained’
असिyou are (i.e., you have)
असि:
Kriya (Auxiliary/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन; सहायक-क्रिया (copula)
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (concessive/also)
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र ‘तत्’ = that (kingdom)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पराधीनम्dependent on another
पराधीनम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर-अधीन (प्रातिपदिक; पर + अधीन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (राज्यस्य) ‘dependent on another’
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘that (fact)’
नnot
न:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
जानासिyou know
जानासि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन; धातु—ज्ञा (to know)
दुर्मतेO evil-minded one
दुर्मते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदुर्-मति (प्रातिपदिक; दुर् + मति)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति, एकवचन; ‘दुष्टा मतिः यस्य’ (vocative)
Speaker

Unknown (Māheśvarakhaṇḍa narrative voice; addressing a proud ruler/deity—context suggests Indra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra is confronted: behind him, symbolic imagery of a grand Aśvamedha arena fades like a mirage, while the austere Kedāra landscape and liṅga remain steady; the message: sovereignty is borrowed, not absolute.

Characters & Entities
A
Aśvamedha

FAQs

Ritual power and political sovereignty are not absolute; without higher grace and right understanding, they remain dependent and unstable.

The Kedāra region frames the chapter, but this verse critiques pride in sacrifice and rulership rather than praising a specific tirtha.

Aśvamedha is referenced as an act performed, not prescribed; the verse warns against relying on ritual for egoic immortality.

←Previous Verse
Next Verse→