Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 12

तत्स्वयं पुरुषो भूत्वा युधिष्ठिर वृथामते । प्रकृतिं नौषि नत्वा तां हासो मेऽतीव जायते

tatsvayaṃ puruṣo bhūtvā yudhiṣṭhira vṛthāmate | prakṛtiṃ nauṣi natvā tāṃ hāso me'tīva jāyate

Darum, obgleich du selbst der Puruṣa bist, o Yudhiṣṭhira mit verirrtem Entschluss, verneigst du dich vor der Prakṛti und suchst bei ihr Zuflucht — das bringt mich überaus zum Lachen.

तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
स्वयम्oneself
स्वयम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वतन्त्रार्थक-अव्यय (adverb)
पुरुषःthe man/puruṣa
पुरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
वृथामतेO one of vain understanding
वृथामते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवृथा + मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (वृथा मति: यस्य सः)
प्रकृतिम्prakṛti
प्रकृतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नौषिyou praise
नौषि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनु/नौ (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
नत्वाhaving bowed to
नत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
ताम्her/that (prakṛti)
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
हासःlaughter
हासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मेof me / my
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अतीवexceedingly
अतीव:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रताबोधक-अव्यय (adverb)
जायतेarises
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced; Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: A stern yet compassionate teacher addresses Yudhiṣṭhira; the teacher’s expression carries controlled laughter at the philosophical mistake; Prakṛti is shown as an alluring but insentient figure, while Puruṣa is a calm luminous presence.

Y
Yudhiṣṭhira
P
Puruṣa
P
Prakṛti

FAQs

It critiques misplaced surrender: consciousness should not submit to deluding nature, but should turn toward the divine and dharma-guided discernment.

No holy site is indicated in this verse.

None; it is a rebuke framed in Puruṣa–Prakṛti language.