Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 20
Devanagari script
सुहृदय उवाच । स्नातव्यं तीर्थमुख्येषु सत्यमेतन्न संशयः । चरेषु किं तु संविश्य स्थावरेषु बहिः स्थितः
Transliteration
suhṛdaya uvāca | snātavyaṃ tīrthamukhyeṣu satyametanna saṃśayaḥ | careṣu kiṃ tu saṃviśya sthāvareṣu bahiḥ sthitaḥ
Translation
Suhṛdaya sprach: Wahrlich, ohne Zweifel soll man in den vornehmsten Tīrthas baden. Doch in fließenden Wassern darf man eintreten; in stehenden Wassern soll man außen bleiben.
Word by Word
सुहृदयःSuhṛdaya
सुहृदयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुहृदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
स्नातव्यम्should be bathed
स्नातव्यम्:
Vidhaya (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु)
Formकृदन्त, तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (ought to be bathed)
तीर्थमुख्येषुin the chief tīrthas
तीर्थमुख्येषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन; तत्पुरुष: 'तीर्थेषु मुख्येषु'
सत्यम्true
सत्यम्:
Vidhaya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)
एतत्this
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नnot
न:
Avyaya (Negation/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (negation)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चरेषुamong moving beings
चरेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; 'चर' = चल/जङ्गम (moving beings)
किम्what (then)
किम्:
Avyaya (Question/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग, प्रश्न/विकल्पार्थक (interrogative: what/why)
तुbut
तु:
Avyaya (Contrast/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/विशेषार्थक (but/however)
संविश्यhaving entered
संविश्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootविश् (धातु) उपसर्ग-सम्
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), 'सम्+विश्' = having entered/settled
स्थावरेषुamong immobile beings
स्थावरेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थावर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; 'स्थावर' = अचल (immobile beings)
बहिःoutside
बहिः:
Desha (Place/देश)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formअव्यय, देशार्थक (adverb: outside)
स्थितःstanding/remaining
स्थितः:
Vidhaya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'standing/being'
Speaker
Suhṛdaya
Characters & Entities
S
SuhṛdayaFAQs
Dharma is nuanced: tīrtha-bathing is praised, but method and setting (flowing vs stagnant water) matter.
Not specified; the verse teaches general tīrtha procedure applicable across sacred geographies.
Bathe in chief tīrthas; enter flowing waters, but for still waters follow an outside-bathing protocol.