Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 73

मृत्युकालं विदित्वा च निमित्तैर्योगसाधकः । योगं युञ्जीत कालस्य वंचनार्थं समाहितः

mṛtyukālaṃ viditvā ca nimittairyogasādhakaḥ | yogaṃ yuñjīta kālasya vaṃcanārthaṃ samāhitaḥ

Hat der Yogapraktizierende durch Zeichen die Todeszeit erkannt, so soll er—im Geist gesammelt—Yoga üben, um die Zeit (den Tod) zu überlisten.

मृत्युकालम्the time of death
मृत्युकालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमृत्यु + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (मृत्योः कालः)
विदित्वाhaving known
विदित्वा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविद् (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
निमित्तैःby signs/indications
निमित्तैः:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootनिमित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचनम्
योगसाधकःa practitioner of yoga
योगसाधकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोग + साधक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (योगस्य साधकः)
योगम्yoga (practice)
योगम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचनम्
युञ्जीतshould engage/practice
युञ्जीत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्
कालस्यof time
कालस्य:
Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचनम्
वंचनार्थम्for the purpose of deceiving/evading
वंचनार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootवञ्चन + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (वञ्चनाय अर्थः/अर्थम्); प्रयोजनार्थक (purpose)
समाहितःcollected/attentive
समाहितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + धा (धातु) + क्त (कृदन्त) → समाहित (प्रातिपदिक-रूप)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचनम्; विशेषणम्

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: A yogin in deep meditation confronts the looming figure of Kāla/Mṛtyu; through inner radiance and steadiness, the shadow of death recedes—symbolizing mastery over fear and time.

K
Kāla
M
Mṛtyu

FAQs

Awareness of mortality should intensify disciplined yoga, transforming fear of death into concentrated spiritual effort.

No holy site is mentioned; the passage is about yogic mastery over the fear and timing of death.

A practice prescription: on perceiving death-signs, the yogin should intensify yoga with full concentration.