Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28

तस्माद्विचक्षणः शुद्धं कृत्वा देहं यतेत्परम् । प्राणायामस्य वक्ष्यामि लक्षणं शृणु पांडव

tasmādvicakṣaṇaḥ śuddhaṃ kṛtvā dehaṃ yatetparam | prāṇāyāmasya vakṣyāmi lakṣaṇaṃ śṛṇu pāṃḍava

Darum soll der Einsichtige eifrig streben, nachdem er den Leib gereinigt hat. Ich werde die Kennzeichen des Prāṇāyāma darlegen—höre, o Pāṇḍava.

तस्मात्therefore, from that (reason)
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/from that)
विचक्षणःthe discerning person
विचक्षणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविचक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपदम्
शुद्धम्pure
शुद्धम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘देहं’ इति विशेषणम्
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having made/done)
देहम्the body
देहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यतेत्should strive
यतेत्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootयत् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
परम्greatly, earnestly
परम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverbial accusative: greatly/earnestly)
प्राणायामस्यof prāṇāyāma
प्राणायामस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्राण + आयाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; सम्बन्ध (genitive: of)
वक्ष्यामिI shall explain
वक्ष्यामि:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (simple future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
लक्षणम्characteristic, definition
लक्षणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शृणुlisten
शृणु:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
पांडवO Pāṇḍava
पांडव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case/vocative), एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)

Listener: Pāṇḍava

Scene: A sage-teacher turns to a royal disciple (a Pāṇḍava archetype) seated respectfully; the teacher points to the chest/nostrils indicating breath technique; a clean water vessel and bathing steps suggest purification.

P
Pāṇḍava

FAQs

Yogic practice is to be approached with discernment and preparation—purifying the body and then learning the method with attentive listening.

No tīrtha is mentioned; the verse functions as an instructional preface within a dharmic-yogic teaching.

A preparatory discipline is implied: śauca (purity) of the body prior to prāṇāyāma.