Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 32

तुलाकाष्ठे तु कर्तव्यं तथा वै शिक्यकद्वयम् । प्राङ्मुखो निश्चलः कार्यः शुचौ देशे धटस्तथा

tulākāṣṭhe tu kartavyaṃ tathā vai śikyakadvayam | prāṅmukho niścalaḥ kāryaḥ śucau deśe dhaṭastathā

Am Waagebalken sollen ebenso zwei śikyaka (Schlingen/Körbe) angebracht werden. Der ‘dhaṭa’ (Ritualausführende) soll unbeweglich sein, nach Osten blicken, und die Handlung sei an einem reinen Ort zu vollziehen.

तुलाकाष्ठेon/in the balance-beam
तुलाकाष्ठे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतुला (प्रातिपदिक) + काष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—तुलायाः काष्ठे
तुand/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपातः
कर्तव्यम्is to be made/should be done
कर्तव्यम्:
Kriya (Predicative action/विधेय)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कर्तव्य (कृदन्त, तव्यत्)
Formकृदन्त (तव्यत्-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-भावः (ought to be done)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (adverb)
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपातः (emphasis)
शिक्यकद्वयम्a pair of slings/baskets
शिक्यकद्वयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिक्यक (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगुसमासः—द्वे शिक्यके (two slings/baskets)
प्राङ्मुखःfacing east
प्राङ्मुखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राङ् (अव्यय/दिक्शब्द) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; अव्ययीभावः—प्राङ् (eastward) + मुखः (facing)
निश्चलःmotionless, steady
निश्चलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिश्चल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (कर्तुः)
कार्यःshould be made/appointed
कार्यः:
Kriya (Predicative action/विधेय)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कार्य (कृदन्त, यत्)
Formकृदन्त (यत्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-भावः (to be made/appointed)
शुचौin a clean (place)
शुचौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम् (देशे)
देशेin a place
देशे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
धटःthe assistant/attendant (dhaṭa)
धटः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तथाalso/likewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम्

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)

Scene: A clean ritual ground with a balance-beam mounted; two hanging baskets; the operator sits/stands facing the rising sun in the east; attendants maintain silence.

FAQs

Dharma-based rites require steadiness and purity—outer cleanliness supports inner truth.

No holy site is specified; it gives general ritual directions (east-facing, clean location).

Attach two śikyaka (slings) to the balance-beam; perform the ordeal with an east-facing, steady functionary in a clean place.