Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45

कामरूपभवं कुंडं वृक्षास्ते चापि भारत । संलीनास्तन्महाश्चर्यं ममाजायत चेतसि

kāmarūpabhavaṃ kuṃḍaṃ vṛkṣāste cāpi bhārata | saṃlīnāstanmahāścaryaṃ mamājāyata cetasi

O Bhārata, jener aus Kāmarūpa hervorgegangene kuṇḍa — ja selbst jene Bäume — schienen gleichsam ineinander aufzugehen. Daraus erhob sich in meinem Geist ein großes Staunen.

kāmarūpa-bhavamoriginating in Kāmarūpa
kāmarūpa-bhavam:
Karma (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootkāmarūpa (प्रातिपदिक) + bhava (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — विशेषणम् (qualifying kuṇḍam): 'arising in/ from Kāmarūpa'
kuṇḍamthe kuṇḍa (pit)
kuṇḍam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkuṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
vṛkṣāḥtrees
vṛkṣāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvṛkṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
tethose
te:
Karta (Subject-determiner)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — सर्वनाम-विशेषणम् (those) qualifying vṛkṣāḥ
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
apialso
api:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (सम्भावना/समुच्चय) — 'also/even'
bhārataO Bhārata
bhārata:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhārata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
saṃlīnāḥwere merged/absorbed
saṃlīnāḥ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-√lī (धातु) + kta (कृत्-प्रत्यय)
Formसम्-ली-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि/स्थितिवाचक), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — 'merged/absorbed' (agreeing with vṛkṣāḥ)
tatthat
tat:
Karma (Object-determiner)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — 'that' (determiner of mahāścaryam)
mahā-āścaryama great wonder
mahā-āścaryam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + āścarya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — 'great wonder' (as subject of ājāyata)
mamafor me; of me
mama:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
ajāyataarose
ajāyata:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद — 'arose/was born'
cetasiin (my) mind
cetasi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootcetas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

Narrator addressing “Bhārata” (listener), within the ongoing tīrtha-māhātmya narration

Tirtha: Kāmarūpa-bhava Kuṇḍa (as named in the verse)

Type: kund

Listener: Bhārata

Scene: The kuṇḍa is described as ‘born of Kāmarūpa’; the forest trees appear to dissolve/merge into the sacred locus, while the narrator stands in contemplative astonishment.

K
Kāmarūpa
K
Kuṇḍa
B
Bhārata

FAQs

A tīrtha’s sanctity can be revealed through wondrous signs in nature, awakening श्रद्धा (faith) and reverent awe.

The Kāmarūpa-origin kuṇḍa (connected with the subsequent Bhaṭṭāditya-kuṇḍa tradition).

No direct prescription here; it describes a miraculous sign associated with the tīrtha.