Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 43

कामरूपकला यत्र तत्र कुंडं वने भवेत् । एवं दत्त्वा वरान्भानुस्तत्रैवां तरधीयत

kāmarūpakalā yatra tatra kuṃḍaṃ vane bhavet | evaṃ dattvā varānbhānustatraivāṃ taradhīyata

Wo die Kraft von Kāmarūpa gegenwärtig ist, dort entstand im Wald ein kuṇḍa. Nachdem Bhānu (der Sonnenherr) so die Gaben verliehen hatte, verschwand er sogleich an eben diesem Ort.

कामरूपकलाthe Kāmarūpa power/skill
कामरूपकला:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootकामरूप (प्रातिपदिक; काम + रूप) + कला (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (कामरूपस्य कला = the art/power of Kāmarūpa); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (there)
कुण्डम्a kunda (pit/basin)
कुण्डम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
वनेin the forest
वने:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्
भवेत्may be/should be
भवेत्:
Kriya
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (thus)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund): having given
वरान्boons
वरान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्तिः, बहुवचनम्
भानुःBhānu (the Sun)
भानुः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (there)
एवindeed
एव:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपातः (indeed/just)
अन्तर्धीयतdisappeared
अन्तर्धीयत:
Kriya
TypeVerb
Rootअन्तर् + धा (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), आत्मनेपद; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; (पाठभेदः: ‘अन्तर्धीयत’ = he disappeared)

Narrator (contextual), continuing the account after Bhānu’s instruction

Tirtha: Kāmarūpa-kuṇḍa (inferred from ‘kāmarūpa-kalā yatra… tatra kuṇḍam’)

Type: kund

Scene: In a lush forest clearing, a fresh kuṇḍa appears; Sūrya (Bhānu) radiates, grants boons to devotees, then dissolves into light (antaradhāna), leaving the sanctified water-body shimmering.

K
Kāmarūpa
K
Kuṇḍa
B
Bhānu (Sun)

FAQs

Divine grace is localized: sacred power manifests as a tīrtha (kuṇḍa) and the deity’s boon-giving presence sanctifies the landscape.

A forest kuṇḍa connected with Kāmarūpa and the Sun (Bhānu), later known in this passage as Bhaṭṭāditya’s kuṇḍa.

The verse mainly records the tīrtha’s manifestation and Bhānu’s boon-giving; prescriptions follow in subsequent verses (snāna, darśana, etc.).