Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

प्रणतार्तिहरोऽरोग आयुष्यमान्सुखदः सुखी । मङ्गलं पुण्डरीकाक्षो व्रती व्रतफलप्रदः

Transliteration

praṇatārtiharo'roga āyuṣyamānsukhadaḥ sukhī | maṅgalaṃ puṇḍarīkākṣo vratī vrataphalapradaḥ

Translation

Er nimmt das Leid derer, die sich vor ihm verneigen; krankheitsfrei und Gesundheit verleihend; er schenkt langes Leben; er gibt Glück und ist selbst Glückseligkeit; er ist das Heilvolle; lotusäugig; standhaft in heiligen Gelübden; und der Spender der Früchte der Gelübde.

Word by Word

• प्रणतार्तिहरः: remover of the distress of the bowed/surrendered
• प्रणतार्तिहरः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रणत (कृदन्त; प्र-नम् धातु) + आर्ति (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (प्रणतानाम् आर्तिं हरति)

• अरोगः: free from disease; healthy
• अरोगः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्-प्रत्यय) + रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नञ्-समासार्थः (रोगाभावः)

• आयुष्यमान्: long-lived; possessing vitality
• आयुष्यमान्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आयुष्य (प्रातिपदिक) + मतुप् (प्रत्यय)
• Form: मतुप्-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सुखदः: giver of happiness
• सुखदः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुख (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त/प्रातिपदिक; दा धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (सुखं ददाति)

• सुखी: happy; blissful
• सुखी: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुखिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• मङ्गलम्: auspiciousness; auspicious one
• मङ्गलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मङ्गल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• पुण्डरीकाक्षः: lotus-eyed one
• पुण्डरीकाक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्डरीक (प्रातिपदिक) + अक्षि/अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः बहुव्रीहिः (पुण्डरीकवत् अक्षिणी यस्य)

• व्रती: vowed; observant of vows
• व्रती: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्रतिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• व्रतफलप्रदः: giver of the fruits of vows
• व्रतफलप्रदः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्रत (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक; प्र+दा धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (व्रतस्य फलं प्रददाति)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: Devotees bowing; the deity bestowing blessings of health and longevity; lotus-eyed iconography emphasized; a vow-taker holding a thread/kalasha; auspicious symbols (maṅgala-kalaśa, lamps, lotuses).

Characters & Entities

• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility and devotion invite grace: the Sun supports well-being, longevity, and the successful completion of dharmic vows.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is mentioned; the verse highlights benefits (ārogya, āyuḥ, sukha) of Sūrya devotion.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vrata is referenced generally: the Sun is praised as the giver of vrata-phala (results of religious observances).