Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 81

महाकाल उवाच । प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने शंकरं सर्वदा भजेत् । दर्शनात्स्पर्शनान्मर्त्यः कृततृत्यो भवेत्स्फुटम्

mahākāla uvāca | prātarmadhyāhnasāyāhne śaṃkaraṃ sarvadā bhajet | darśanātsparśanānmartyaḥ kṛtatṛtyo bhavetsphuṭam

Mahākāla sprach: „Am Morgen, zur Mittagszeit und am Abend soll man stets Śaṅkara verehren. Durch sein Schauen und durch das Berühren (des Liṅga, des heiligen Zeichens) wird der Sterbliche offenbar zu einem, der seine Pflicht erfüllt hat.“

महाकालःMahākāla
महाकालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—महान् + कालः (कर्मधारय)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
मध्याह्नat midday
मध्याह्न:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (समाहारार्थे/कालवाचक)
सायाह्नेin the evening
सायाह्ने:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसायाह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; कालवाचक
शंकरम्Śaṅkara (Śiva)
शंकरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
सर्वदाalways
सर्वदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
भजेत्should worship/serve
भजेत्:
Kriya (Injunction/विधि-क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दर्शनात्from (mere) seeing
दर्शनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
स्पर्शनात्from touching
स्पर्शनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootस्पर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
कृततृत्यःone who has fulfilled his duty/aim
कृततृत्यः:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत-तृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; समासः—कृता तृतिः यस्य (तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Result/फल-क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्फुटम्clearly/indeed
स्फुटम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्फुटम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Mahākāla

Tirtha: Mahākāla/Śaṅkara-sthāna (contextual)

Type: kshetra

Scene: A devotee approaches a Śiva temple at dawn, noon, and dusk; the liṅga is adorned, lamps flare at sandhyā; the devotee performs darśana and reverent touch, attaining serene fulfillment.

M
Mahākāla
Ś
Śaṅkara
D
darśana
S
sparśana

FAQs

Regular, disciplined devotion to Śiva—anchored in darśana and reverent contact—brings inner completeness.

No single tīrtha is named in this verse; Mahākāla speaks as a Śaiva authority within the Māheśvara-khaṇḍa setting.

Worship Śaṅkara three times daily (morning, midday, evening), emphasizing darśana (seeing) and sparśana (reverent touching).