Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 99

स्वस्तिकोनाम नागेंद्रः कुमारीं द्रष्टुमागतः । शिरसा गच्छता तेन यत्रोत्क्षिप्ता च भूरभूत्

svastikonāma nāgeṃdraḥ kumārīṃ draṣṭumāgataḥ | śirasā gacchatā tena yatrotkṣiptā ca bhūrabhūt

Ein Schlangenkönig namens Svastika kam, um Kumārī zu schauen. Als er sich mit dem Haupt bewegte, wölbte sich die Erde an der Stelle, wo sie emporgehoben wurde.

svastikaḥSvastika
svastikaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsvastika (स्वस्तिक प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
nāmanamed
nāma:
Sambandha (Naming/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (नामन् प्रातिपदिक)
Formनाम-निर्देशक अव्यय (indeclinable ‘named/called’)
nāgendraḥlord of nāgas
nāgendraḥ:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootnāga + indra (इन्द्र प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास: नागानाम् इन्द्रः (lord of serpents)
kumārīmKumārī
kumārīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkumārī (कुमारी प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
draṣṭumto see
draṣṭum:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootdṛś (दृश् धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to see’
āgataḥcame
āgataḥ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootā + gam (गम् धातु) + āgata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having come’
śirasāwith (his) head
śirasā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśiras (शिरस् प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
gacchatāas (he) was going
gacchatā:
Karana (Accompanying action/करण)
TypeVerb
Rootgam (गम् धातु) + gacchat (शतृ कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘while going’
tenaby him/with him
tena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
yatrawhere
yatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyatra (यत्र अव्यय)
Formदेश-बोधक सम्बन्ध-अव्यय (relative adverb: where)
utkṣiptāwas lifted up
utkṣiptā:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootud + kṣip (क्षिप् धातु) + utkṣipta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; passive sense ‘was lifted/thrown up’
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (च अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
bhūḥthe earth
bhūḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhū (भू प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
abhūtbecame/was
abhūt:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Barkareśa/Kumārī-sthāna (with a nāga-marked spot)

Type: kshetra

Listener: Kurūsattama

Scene: Svastika, a nāga-king, arrives to see Kumārī; as his great hooded head moves, the earth rises at a particular spot, creating a visible sign.

S
Svastika (Nāgendra)
K
Kumārī

FAQs

Purāṇic sacred sites are woven into cosmic networks—nāgas, humans, and gods participate in the sanctification of place.

The spot affected by Svastika’s movement becomes a named feature near Barkareśa, leading to the Svastika well described next.

None stated; the verse explains the miraculous origin of a topographical sacred marker.