Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

ततः स्वभावकालाभ्यां स्वरूपाभ्यां समीरितम् । ईक्षणेनैव प्रकृतेर्महत्तत्त्वमजायत

tataḥ svabhāvakālābhyāṃ svarūpābhyāṃ samīritam | īkṣaṇenaiva prakṛtermahattattvamajāyata

«Dann, angeregt durch ihre eigene innewohnende Natur und durch die Zeit (Kāla)—beides wirkend gemäß der je eigenen Gestalt—entstand durch bloßes “Hinblicken” (intentionales Gewahrsein) aus Prakṛti das Prinzip Mahat, die kosmische Intelligenz.»

ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अव्यय-क्रियाविशेषण (thereupon/then)
स्वभावकालाभ्याम्by nature and time
स्वभावकालाभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्वभाव + काल (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), द्विवचन; द्वन्द्व-समास (स्वभावः च कालः च)
स्वरूपाभ्याम्by (their) own forms
स्वरूपाभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्वरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), द्विवचन
समीरितम्was set in motion / impelled
समीरितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसम् + ईर् (धातु) → समीरित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; कर्मणि-भाव (impelled/activated)
ईक्षणेनby (mere) seeing/glance
ईक्षणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootईक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
एवindeed, just
एव:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
प्रकृतेःof Prakṛti
प्रकृतेः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
महत्तत्त्वम्the great principle (Mahat-tattva)
महत्तत्त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहत् + तत्त्व (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (महत् तत्त्वम्)
अजायतarose, was born
अजायत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

Nārada

Scene: A subtle vibration passes through the dark matrix of prakṛti; a luminous ‘glance’ descends like a thin beam; from it condenses Mahat as a radiant, orderly sphere or lotus of intelligence emerging from the cosmic waters.

P
Prakṛti
K
Kāla
M
Mahat-tattva

FAQs

The cosmos unfolds through lawful principles—time, inherent nature, and intentionality—implying a meaningful, dharma-aligned order in existence.

None; the verse is part of the cosmological preface.

None.