Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 118
Devanagari script
वरुणात्पाशमादाय तेन बद्धा न्यपातयत् । महांकुशेन वायुं च चिरं मूर्ध्नि जघान सः
Transliteration
varuṇātpāśamādāya tena baddhā nyapātayat | mahāṃkuśena vāyuṃ ca ciraṃ mūrdhni jaghāna saḥ
Translation
Er nahm Varuṇas Schlinge, band ihn damit und warf ihn nieder. Und mit einem großen Treibhaken schlug er Vāyu lange Zeit immer wieder auf den Kopf.
Word by Word
वरुणात्from Varuṇa
वरुणात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान
पाशम्noose
पाशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+दा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘आदाय’ = गृहीत्वा (having taken)
तेनwith that (noose)
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
बद्धाः(they) being bound
बद्धाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootबन्ध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘बद्धाः’ = बद्धाः सन्तः (being bound)
न्यपातयत्made (them) fall down
न्यपातयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+अव+पत् (धातु)
Formलङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
महाङ्कुशेनwith a great goad
महाङ्कुशेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमहाङ्कुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः—महान् अङ्कुशः (कर्मधारय); करण
वायुम्Vāyu (Wind-god)
वायुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formकालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb)
मूर्ध्निon the head
मूर्ध्नि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
जघानstruck
जघान:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘जघान’ = हतवान्/अहनत् (struck/slew)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Tāraka whips out Varuṇa’s noose, ensnares Varuṇa and throws him down; then with a massive elephant-goad (aṅkuśa) he repeatedly strikes Vāyu’s head, the air itself rippling with each blow.
Characters & Entities
T
TārakaV
VaruṇaV
VāyuFAQs
When disorder prevails, even the guardians of elements are constrained—reminding that cosmic balance depends on Dharma, not mere force.
No tīrtha is mentioned.
None.