Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

ततः सा दक्षिणं दत्त्वा करं तं प्रोज्जहार च । नरं नारी प्रोद्धरति सज्जन्तं भववारिधौ । एतत्सन्दर्शनार्थाय तथा चक्रे भवोद्भवः

tataḥ sā dakṣiṇaṃ dattvā karaṃ taṃ projjahāra ca | naraṃ nārī proddharati sajjantaṃ bhavavāridhau | etatsandarśanārthāya tathā cakre bhavodbhavaḥ

Dann gab sie die dakṣiṇā und ließ jene Hand los. Wahrlich, eine Frau kann einen Mann emporheben, der im Ozean des weltlichen Werdens versinkt; um dies zu zeigen, hat Bhavodbhava (Śiva) es so gefügt.

ततःthen
ततः:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दक्षिणम्right (hand/side)
दक्षिणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootदा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव (having given)
करम्hand
करम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तम्that (him/it)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रोज्जहारshe lifted up, raised
प्रोज्जहार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-उद्-हृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
नरम्man
नरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नारीa woman
नारी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रोद्धरतिlifts up, rescues
प्रोद्धरति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-उद्-हृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सज्जन्तम्sinking, stuck (in)
सज्जन्तम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसज्जत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सञ्ज् + शतृ)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय (Present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (clinging/sinking)
भववारिधौin the ocean of worldly existence
भववारिधौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभव-वारिधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (भवः एव वारिधिः)
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सन्दर्शनार्थायfor the purpose of showing/demonstration
सन्दर्शनार्थाय:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसन्दर्शन-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (सन्दर्शनस्य अर्थः)
तथाthus
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (thus)
चक्रेdid, made
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
भवोद्भवःBhavodbhava (one born of Bhava; epithet)
भवोद्भवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभव-उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (भवात् उद्भवः)

Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: She gives dakṣiṇā, then physically lifts/saves the man; the text explicitly frames it as a demonstration that a woman can rescue a man sinking in the saṃsāra-ocean, arranged by Śiva.

P
Pārvatī
Ś
Śiva (Bhavodbhava)
V
Vipra (brāhmaṇa)

FAQs

Compassionate action becomes salvific—one devoted soul can uplift another from the ocean of saṃsāra, by divine design.

No specific tīrtha is mentioned; the verse uses the universal metaphor of bhavavāridhi (ocean of worldly existence).

Dakṣiṇā (charitable giving) is explicitly performed; it is linked with a dramatic act of sacrifice and rescue.