Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39

जगत्त्रयं परिभ्रम्य पुनरागात्स्वमाश्रमम् । पृष्ठस्थमेव तं वीक्ष्य निःश्वासं मुमुचे हरः

jagattrayaṃ paribhramya punarāgātsvamāśramam | pṛṣṭhasthameva taṃ vīkṣya niḥśvāsaṃ mumuce haraḥ

Nachdem er die drei Welten durchwandert hatte, kehrte er wieder in seine eigene Einsiedelei zurück. Als er ihn noch immer hinter sich sah, stieß Hara einen Seufzer aus.

जगत्-त्रयम्the three worlds
जगत्-त्रयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समास (त्रयाणि जगन्ति)
परिभ्रम्यhaving wandered around
परिभ्रम्य:
Kriya (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Rootपरि-भ्रम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having wandered)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थ (adverb: again)
आगात्came
आगात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वम्his own
स्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; स्वकीयार्थक सर्वनाम; आश्रमम् इति विशेषण
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पृष्ठस्थम्standing on (his) back
पृष्ठस्थम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपृष्ठस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुष
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Kriya (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक (having seen)
निःश्वासम्a sigh / breath
निःश्वासम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिःश्वास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मुमुचेreleased / let out
मुमुचे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Listener: Pāṇḍunandana

Scene: After a vast cosmic circuit, Śiva arrives at his hermitage; he turns and sees the same figure still stationed behind. A subtle exhale from Hara marks the moment before a decisive act.

H
Hara (Śiva)
K
Kāmadeva
T
three worlds (Trailokya)
Ā
āśrama

FAQs

Desire persists until transformed; the narrative builds toward decisive divine action grounded in awareness.

No named tīrtha; the verse references the three worlds and Śiva’s āśrama as the sacred locus.

None; it is a narrative marker preceding the climactic act.