Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

गंभीरास्फोटनिर्ह्रादजगद्धृदयकंपनः । प्रच्छाद्य गगनं सूर्यप्रभां सर्वां व्यनाशयत्

Transliteration

gaṃbhīrāsphoṭanirhrādajagaddhṛdayakaṃpanaḥ | pracchādya gaganaṃ sūryaprabhāṃ sarvāṃ vyanāśayat

Translation

Mit tiefen Donnerschlägen und einem Dröhnen, das das Herz der Welt erbeben ließ, verhüllte er den Himmel und löschte den Glanz der Sonne gänzlich aus.

Word by Word

• गंभीर-अस्फोट-निर्ह्राद-जगत्-हृदय-कंपनः: whose deep crashing roar made the hearts of the world tremble
• गंभीर-अस्फोट-निर्ह्राद-जगत्-हृदय-कंपनः: Karta (Subject)
• Type: Adjective
• Root: गंभीर (प्रातिपदिक) + अस्फोट (प्रातिपदिक) + निर्ह्राद (प्रातिपदिक) + जगत् (प्रातिपदिक) + हृदय (प्रातिपदिक) + कंपन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य निर्ह्रादः गंभीरास्फोटः जगद्धृदयानि कम्पयति, सः)

• प्रच्छाद्य: having covered
• प्रच्छाद्य: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-छद् (धातु; क्त्वान्त/ल्यप्)
• Form: ल्यप् (क्त्वान्त) अव्ययभावः; उपसर्गः ‘प्र-’; ‘प्रच्छाद्य’ = आच्छाद्य/ढकित्वा

• गगनम्: the sky
• गगनम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: गगन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सूर्य-प्रभाम्: the sun’s radiance
• सूर्य-प्रभाम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सूर्यस्य प्रभा)

• सर्वाम्: entire
• सर्वाम्: Karma (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सूर्यप्रभाम् विशेषयति)

• व्यनाशयत्: destroyed / caused to perish
• व्यनाशयत्: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु; णिच् causative)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (कारण) + उपसर्गः ‘वि-’

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)

Visual Art Cues

Scene: A colossal asura-generated storm: the sky blanketed by dark clouds, thunder bursting; the sun’s glow extinguished; below, the battlefield dims as if under an unnatural eclipse.

Characters & Entities

• Kālanemi (implied from previous verse)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharmic force is depicted as eclipsing light itself; dharma restores clarity when the ‘sun of discernment’ is obscured.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific sacred geography is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.