Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24

मेषस्य द्वीपिभिर्भीमैः कुञ्जरैः कालनेमिनः । पर्वतं वै समारूढो निश्चित्य विधृतं गजैः

meṣasya dvīpibhirbhīmaiḥ kuñjaraiḥ kālaneminaḥ | parvataṃ vai samārūḍho niścitya vidhṛtaṃ gajaiḥ

Meṣas Wagen wurde von furchterregenden Leoparden gezogen; Kālanemis Wagen von Elefanten. Nachdem er sich entschlossen hatte, bestieg er einen Berg, der von Elefanten gefestigt und gehalten wurde.

मेषस्यof a ram
मेषस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
द्वीपिभिःwith tigers
द्वीपिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootद्वीपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
भीमैःterrible, fearsome
भीमैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण (द्वीपिभिः/कुञ्जरैः)
कुञ्जरैःwith elephants
कुञ्जरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकुञ्जर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
कालनेमिनःof Kālanemi
कालनेमिनः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकालनेमि (प्रातिपदिक; घटकौ: काल + नेमि)
Formकर्मधारय-समास (कालः नेमिः यस्य/काल-नेमि), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
पर्वतम्mountain
पर्वतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक अव्यय (emphatic particle)
समारूढःhaving mounted, mounted upon
समारूढः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-रुह् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘mounted’ अर्थे; विशेषण (कालनेमिनः)
निश्चित्यhaving ascertained/decided
निश्चित्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि-√चि (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
विधृतम्held up, supported
विधृतम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-√धृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पर्वतम्)
गजैःby elephants
गजैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages

Type: peak

Scene: Meṣa’s chariot drawn by terrifying leopards; Kālanemi’s chariot drawn by elephants. A commander ascends a mountain that is steadied and ‘fixed’ by elephants bracing it—an impossible engineering of war.

M
Meṣa
K
Kālanemi
D
Dvīpin (leopard/panther)
K
Kuñjara/Gaja (elephant)
P
Parvata (mountain)

FAQs

The narrative portrays the heavy, earth-shaking momentum of adharma; yet even mountains and elephants remain within the governance of divine law.

No named tīrtha is identified; “mountain” is used as battle imagery rather than a pilgrimage reference in this verse.

None.