Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

दुःखपारमपश्यंती प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिता । पुत्रं मे घोरदुःखस्य तारकं देहि चेत्कृपा

duḥkhapāramapaśyaṃtī prāṇāṃstyaktuṃ vyavasthitā | putraṃ me ghoraduḥkhasya tārakaṃ dehi cetkṛpā

Da ich kein rettendes Ufer in diesem Ozean des Kummers sehe, bin ich entschlossen, mein Leben aufzugeben. Wenn du Mitleid hast, schenke mir einen Sohn – einen, der mich über diesen schrecklichen Schmerz hinwegträgt.

दुःखपारम्the far shore/end of sorrow
दुःखपारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख-पार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (दुःखस्य पारम्)
अपश्यन्तीnot seeing
अपश्यन्ती:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√पश् (धातु) → पश्यन्त् (कृदन्त; शतृ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकालिक-कर्तरि-शतृ; ‘not seeing’
प्राणान्life-breaths, life
प्राणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
त्यक्तुम्to abandon, to give up
त्यक्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (infinitive)
व्यवस्थिताresolved, determined
व्यवस्थिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-अव-√स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त; क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘resolved/standing ready’
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
घोरदुःखस्यof terrible sorrow
घोरदुःखस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootघोर-दुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (घोरं दुःखम्)
तारकम्a deliverer, savior
तारकम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पुत्रम्)
देहिgive
देहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन
चेत्if
चेत्:
Sambandha (Condition/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय (conditional particle)
कृपाcompassion, mercy
कृपा:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वाक्ये ‘यदि कृपा (अस्ति)’ इति भावः

Varāṅgī

Listener: Daityendra (implied)

Scene: Varāṅgī at the edge of a symbolic dark ocean or in a desolate chamber, hands clasped, eyes uplifted; the ‘ocean of sorrow’ is visualized as waves behind her; a faint light signifies compassion and hope tied to the word ‘tāraka’.

V
Varāṅgī
V
Vajrāṅga (implied addressee)

FAQs

In Purāṇic thought, hope is restored through compassionate response and dharmic support—here symbolized by the boon of progeny.

None is mentioned; the focus is on personal supplication.

None explicitly; the verse contains a boon-request rather than a vrata or tīrtha practice.