Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 141

Devanagari script

शिवं विहाय यो ह्यान्यदसत्किंचिदुपासते । करस्थं सोऽमृतं त्यक्त्वा मृगतृष्णां प्रधावति

Transliteration

śivaṃ vihāya yo hyānyadasatkiṃcidupāsate | karasthaṃ so'mṛtaṃ tyaktvā mṛgatṛṣṇāṃ pradhāvati

Translation

Wer Śiva verlässt und etwas anderes, Unwirkliches verehrt, der wirft den Nektar, der schon in seiner Hand ist, fort und jagt einer Fata Morgana nach.

Word by Word

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• विहाय: having abandoned
• विहाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: वि + हा (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having abandoned’

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः; कारण/निश्चयार्थक (particle)

• अन्यत्: another (thing)
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• असत्: unreal
• असत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: असत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (किञ्चित्)

• किञ्चित्: something
• किञ्चित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; अनिश्चितपरिमाणवाचक (indefinite)

• उपासते: worships
• उपासते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + आस् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• करस्थम्: present in the hand
• करस्थम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कर + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (करे स्थम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (अमृतम्)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• अमृतम्: nectar/immortality
• अमृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• त्यक्त्वा: having left
• त्यक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: त्यज् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having abandoned’

• मृगतृष्णाम्: a mirage
• मृगतृष्णाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मृग + तृष्णा (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (मृगस्य तृष्णा); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• प्रधावति: runs after
• प्रधावति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + धाव् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvara-khaṇḍa narration context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: assembled devotees / śiva-vratins

Visual Art Cues

Scene: A person drops a cup of nectar held in the palm and runs toward shimmering desert heat-haze; a Śiva-liṅga stands behind, steady and luminous, ignored.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Do not abandon Śiva for transient or illusory objects; true fulfillment (amṛta) is already accessible through Śiva-bhakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it teaches a universal Śaiva principle of right worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed; the emphasis is on correct object of worship (upāsanā) and discernment.