Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

अरुणाद्रीशमाश्रित्य यथा सा निर्वृताभवत् । आससाद महादेवः कदाचित्पार्वतीपतिः

Transliteration

aruṇādrīśamāśritya yathā sā nirvṛtābhavat | āsasāda mahādevaḥ kadācitpārvatīpatiḥ

Translation

Wie sie, indem sie beim Herrn des Aruṇādri Zuflucht nahm, tiefe Erfüllung erlangte — das will ich berichten. Einst trat Mahādeva, der Gemahl Pārvatīs, (zu ihr) heran.

Word by Word

• अरुणाद्रीशम्: Arunādrīśa (Lord of Arunācala)
• अरुणाद्रीशम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अरुण + अद्रि + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• आश्रित्य: having resorted to
• आश्रित्य: Kriyā (Gerundial/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रि (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), उपसर्गः आ-; पूर्वक्रिया

• यथा: how/as
• यथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उपमान/प्रकारवाचक (as/how)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• निर्वृता: content/at peace
• निर्वृता: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्वृत (कृदन्त; निर्वृ/वृत् धातोः क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; क्तान्त विशेषणम् (सा)

• अभवत्: became
• अभवत्: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• आससाद: approached/reached
• आससाद: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः आ-

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् देवः)

• कदाचित्: once/sometime
• कदाचित्: Kāla-adhikaraṇa (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक (temporal adverb)

• पार्वतीपतिः: husband of Pārvatī
• पार्वतीपतिः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पार्वत्याः पतिः)

Speaker

Brahmā (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aruṇācala

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: vat्सा (same addressed listener within the frame)

Visual Art Cues

Scene: Narrative pivot: the speaker promises to tell how Pārvatī attained nirvṛti by relying on Aruṇādri’s lord; Śiva approaches Pārvatī, suggesting a tender yet majestic divine encounter.

Characters & Entities

• Aruṇādriśa (Śiva)
• Pārvatī
• Mahādeva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Taking refuge in Aruṇādriśa (Śiva of Aruṇācala) culminates in nirvṛti—inner peace and fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Aruṇādri/Aruṇācala through its presiding Lord, Aruṇādriśa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual; the practice emphasized is āśraya/śaraṇāgati—taking refuge in the deity of the sacred site.