Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

किंचित्काश्या उदीच्यां च गत्वा देवेन चक्रिणा । स्वस्थित्यै कल्पितं स्थानं धर्मक्षेत्रमितीरितम्

kiṃcitkāśyā udīcyāṃ ca gatvā devena cakriṇā | svasthityai kalpitaṃ sthānaṃ dharmakṣetramitīritam

Nachdem der diskustragende Herr (Cakrin) ein wenig nördlich von Kāśī gegangen war, schuf er einen Ort für sein eigenes Verweilen; er wird als „Dharmakṣetra“, das Feld des Dharma, bezeichnet.

किंचित्a little
किंचित्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकिंचित् (अव्यय/सर्वनाम)
Formपरिमाण-अव्यय (indefinite adverb: ‘a little/somewhat’)
काश्याःfrom Kāśī
काश्याः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
उदीच्याम्in the northern direction
उदीच्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउदीची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; दिशावाचक
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having gone’
देवेनby the god
देवेन:
Karana (Agent/करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
चक्रिणाby the discus-bearer (Vishnu)
चक्रिणा:
Karana (Agent/करण)
TypeNoun
Rootचक्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणरूपेण देवस्य (one who bears the discus)
स्वस्थित्यैfor his own abiding
स्वस्थित्यै:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootस्व + स्थिति (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; तत्पुरुष (‘for his own staying/abiding’)
कल्पितम्arranged, fashioned
कल्पितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकल्पित (कृदन्त; √कॢप् धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; स्थानम् इति विशेषण
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
धर्मक्षेत्रम्Dharma-kṣetra, sacred field
धर्मक्षेत्रम्:
Karma (Appositional object/कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म + क्षेत्र (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘field of dharma’)
इतिthus
इति:
Vacana-parisamapti (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-सूचक अव्यय
ईरितम्was called, was said
ईरितम्:
Kriya (Predicate/क्रियापद)
TypeVerb
Rootईरित (कृदन्त; √ईर्/ईरय् धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘called/said’

Skanda

Tirtha: Dharmakṣetra (north of Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Muni (unnamed sage)

Scene: Viṣṇu, bearing the discus, moves slightly north of Kāśī and establishes a dedicated abode called Dharmakṣetra.

K
Kāśī
V
Viṣṇu (Cakrin)
D
Dharmakṣetra

FAQs

Holy geography is dharma made visible: divine abodes establish ‘fields’ where righteousness is supported and practiced.

A place north of Kāśī identified as Dharmakṣetra, associated with Viṣṇu’s abiding.

No specific rite is stated; the focus is on identifying and honoring the sacred site as Dharmakṣetra.