Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 76

खर्वाख्यान्नैरृतेभागे राजपुत्रो विनायकः । भ्रष्टराज्यं च राजानं राजानं कुरुतेऽर्चितः

kharvākhyānnairṛtebhāge rājaputro vināyakaḥ | bhraṣṭarājyaṃ ca rājānaṃ rājānaṃ kurute'rcitaḥ

Von Kharva her, im Südwesten, ist der Vināyaka namens Rājaputra. Wird er verehrt, stellt er einen König, der sein Reich verloren hat, wieder her und macht ihn erneut zum König.

खर्वाख्यात्from (the place/person) called Kharva
खर्वाख्यात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootखर्वाख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; समासः—खर्व + आख्य (कर्मधारय)
नैरृतेin the south-western
नैरृते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनैरृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; दिशावाचक-विशेषण
भागेregion/part
भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
राजपुत्रःa prince
राजपुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासः—राज्ञः पुत्रः (षष्ठी-तत्पुरुष)
विनायकःVināyaka (Gaṇeśa)
विनायकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविनायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
भ्रष्टराज्यम्lost kingdom
भ्रष्टराज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभ्रष्ट + राज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—भ्रष्टं राज्यं (कर्मधारय)
and
:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
राजानम्a king
राजानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
राजानम्(makes him) a king
राजानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (पुनरुक्ति/विशेष-बलार्थ)
कुरुतेmakes/causes
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
अर्चितःwhen worshipped / worshipped (one)
अर्चितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअर्च् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (विनायकस्य)

Skanda

Tirtha: Kharva-sthāna (Rājaputra Vināyaka)

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage inquirer (ṛṣi/śaunaka-group or a devotee audience, per Kāśī-khaṇḍa narrative convention)

Scene: A south-western quarter shrine of Vināyaka ‘Rājaputra’ near a small sacred spot named Kharva; a fallen king approaches with folded hands, offerings of durvā and modaka; the deity’s blessing restores royal insignia and composure.

K
Kharva
R
Rājaputra Vināyaka
K
Kāśī

FAQs

Divine grace in Kāśī can restore dharmic order and fortune; Vināyaka worship is linked to the re-establishment of rightful stability.

The south-western (nairṛta) sector of Kāśī’s circuit, featuring Rājaputra Vināyaka near Kharva.

Worship (arcana/pūjā) of Rājaputra Vināyaka, with the stated fruit of regaining kingdom/status.