Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 56

Devanagari script

सत्कृत्य तं द्विजं भक्त्या दुकूलादि प्रदानतः । एकांते तं द्विजं राजा पप्रच्छ निजहृत्स्थितम्

Transliteration

satkṛtya taṃ dvijaṃ bhaktyā dukūlādi pradānataḥ | ekāṃte taṃ dvijaṃ rājā papraccha nijahṛtsthitam

Translation

Nachdem der König jenen Brāhmaṇa in Hingabe geehrt hatte—durch die Gabe feiner Gewänder und dergleichen—befragte er den Brāhmaṇa im Stillen über das, was in seinem eigenen Herzen ruhte.

Word by Word

• सत्कृत्य: having honored
• सत्कृत्य: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → सत्कृत्य (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (having honored)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• द्विजम्: the brahmin
• द्विजम्: Karma (Apposition to object)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तम् इत्यस्य अपपद

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• दुकूलादि: fine cloth and the like
• दुकूलादि: Karma (Object of giving, implicit)
• Type: Noun
• Root: दुकूल (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (दुकूलं च आदिः/आदीनि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समूहवाचक); प्रदानतः इत्यस्य विषय

• प्रदानतः: by giving (gifts)
• प्रदानतः: Karana (Adverbial instrument)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रदान (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित; अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (by/through giving; as a gift)

• एकान्ते: in private
• एकान्ते: Adhikarana (Place/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• द्विजम्: the brahmin
• द्विजम्: Karma (Apposition to object)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तम् इत्यस्य अपपद

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट् (परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• निजहृत्स्थितम्: who was in his own heart (trusted/close)
• निजहृत्स्थितम्: Karma (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक) + हृत् (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त; स्था धातु, क्त)
• Form: तत्पुरुष (निजे हृदि स्थितः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विजम् इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Skanda (narrating to Agastya, Kāśīkhaṇḍa convention)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: काशी-क्षेत्र (सत्कार-धर्म)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: श्रवणसमाजः

Visual Art Cues

Scene: राजा ब्राह्मणं दुकूल-वस्त्रादिभिः सत्कृत्य, एकान्तकक्षे उपवेश्य, नम्रतया हृदयस्थं प्रश्नं पृच्छति; ब्राह्मणः शान्त-तेजस्वी

Characters & Entities

• Divodāsa
• brāhmaṇa (dvija)
• dūkūla (fine cloth)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional giving and respectful inquiry are proper ways to approach spiritual authority for guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the contextual sacred place; the verse illustrates dharma practiced within Kāśī’s narrative world.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna (charitable gifting), specifically of fine garments (dūkūla) and related offerings, as part of satkāra to a brāhmaṇa.