Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 86

नागेश्वरो हरिश्चंद्रश्चिंतामणिविनायकः । सेनाविनायकश्चाथ द्रष्टव्यः सर्वविघ्नहृत्

nāgeśvaro hariścaṃdraściṃtāmaṇivināyakaḥ | senāvināyakaścātha draṣṭavyaḥ sarvavighnahṛt

Nāgeśvara und Hariścandra sollen aufgesucht werden, ebenso Cintāmaṇi Vināyaka. Danach ist auch Senāvināyaka zu schauen — der Beseitiger aller Hindernisse.

नागेश्वरःNāgeśvara
नागेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग-ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (नागस्य ईश्वरः) षष्ठी-तत्पुरुषः
हरिश्चन्द्रःHariścandra
हरिश्चन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि-चन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्व-समासः (नामविशेषः)
चिन्तामणिविनायकःCintāmaṇi-Vināyaka
चिन्तामणिविनायकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचिन्तामणि-विनायक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (चिन्तामणेः विनायकः) षष्ठी-तत्पुरुषः
सेनाविनायकःSenā-Vināyaka
सेनाविनायकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसेना-विनायक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सेनायाः विनायकः) षष्ठी-तत्पुरुषः
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
अथthen
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमार्थक — ‘then’
द्रष्टव्यःshould be seen/visited
द्रष्टव्यः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु; तव्यत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त (gerundive/obligative) तव्यत्; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — ‘to be seen/should be visited’
सर्वविघ्नहृत्remover of all obstacles
सर्वविघ्नहृत्:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व-विघ्न-हृत् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सर्वान् विघ्नान् हरति इति) उपपद-तत्पुरुषः; ‘हृत्’ = √हृद्/√हृ (हरण) कृत्-प्रातिपदिक

Skanda

Tirtha: Cintāmaṇi Vināyaka and Senāvināyaka (Kāśī) with Nāgeśvara and Hariścandra stops

Type: temple

Scene: A pilgrim visits a serpent-associated Nāgeśvara liṅga, then a shrine recalling Hariścandra’s austere truthfulness; next, a radiant Gaṇeśa as Cintāmaṇi granting boons; finally, Senāvināyaka depicted as commander-like Gaṇeśa, symbolically clearing the path.

N
Nāgeśvara
H
Hariścandra
C
Cintāmaṇi Vināyaka
S
Senāvināyaka
V
Vināyaka (Gaṇeśa)
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Pilgrimage is safeguarded by Vināyaka—seeking Gaṇeśa’s darśana removes impediments so devotion may proceed without hindrance.

Cintāmaṇi Vināyaka and Senāvināyaka (Gaṇeśa shrines), along with Nāgeśvara and Hariścandra, within Kāśī.

Darśana of Vināyakas is prescribed explicitly for sarva-vighna-nāśa (removal of obstacles).