Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 84

भारभूतं ततो नत्वा चित्रेगुप्तेश्वरं ततः । चित्रघंटां प्रणम्याथ ततः पशुपतीश्वरम्

bhārabhūtaṃ tato natvā citregupteśvaraṃ tataḥ | citraghaṃṭāṃ praṇamyātha tataḥ paśupatīśvaram

Dann, nachdem man Bhārabhūta die Verneigung dargebracht hat, soll man zu Citregupteśvara gehen. Nachdem man Citraghaṇṭā gegrüßt hat, soll man danach zu Paśupatīśvara gelangen.

भारभूतम्Bhārabhūta (a named deity/place)
भारभूतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभार-भूत (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः — ‘भारः एव भूतः’ (नामविशेषः)
ततःthereafter
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण — ‘thereafter’
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√नम् (धातु; क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययभावः; क्त्वान्त — ‘having bowed’
चित्रेगुप्तेश्वरम्Citregupteśvara (Lord of Citragupta)
चित्रेगुप्तेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचित्रगुप्त-ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (चित्रगुप्तस्य ईश्वरः) षष्ठी-तत्पुरुषः
ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण — ‘then’
चित्रघण्टाम्Citraghaṇṭā (named shrine/deity)
चित्रघण्टाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचित्र-घण्टा (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः — ‘चित्रा घण्टा’ (proper name)
प्रणम्यhaving bowed to
प्रणम्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र√नम् (धातु; क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययभावः; क्त्वान्त — ‘having saluted/bowed to’
अथthen
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमार्थक — ‘then’
ततःthereafter
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण — ‘thereafter’
पशुपतीश्वरम्Paśupatīśvara
पशुपतीश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपशुपति-ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (पशुपतेः ईश्वरः) षष्ठी-तत्पुरुषः

Skanda

Tirtha: Citregupteśvara–Citraghaṇṭā–Paśupatīśvara (Kāśī circuit)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim bows to Bhārabhūta, then stands before a liṅga associated with Citragupta, with a symbolic ledger and stylus motif; next, the fierce yet protective Devī Citraghaṇṭā with a bell; finally, Paśupati’s liṅga with animals gathered peacefully nearby.

B
Bhārabhūta
C
Citregupteśvara
C
Citraghaṇṭā
P
Paśupatīśvara
C
Citragupta
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Kāśī is presented as a mapped path of devotion where each bow and salutation becomes a step in inner purification.

Citregupteśvara and Paśupatīśvara, along with Bhārabhūta and Citraghaṇṭā—local sacred stations in Kāśī.

Repeated acts of pranāma (bowing) and darśana at designated shrines in a prescribed order.