Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

अविमुक्तेश्वरं दृष्ट्वा ततो विश्वेशमर्चयेत् । एषा यात्रा प्रयत्नेन कर्तव्या क्षेत्रवासिना

avimukteśvaraṃ dṛṣṭvā tato viśveśamarcayet | eṣā yātrā prayatnena kartavyā kṣetravāsinā

Nachdem man Avimukteśvara geschaut hat, soll man sodann Viśveśa verehren. Diese Pilgerfahrt ist von dem, der im heiligen Kṣetra (Kāśī) wohnt, mit ernsthaftem Bemühen zu vollziehen.

अविमुक्तेश्वरम्Avimukteśvara (Lord of Avimukta)
अविमुक्तेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअविमुक्त + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अविमुक्तस्य ईश्वरः)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकाले क्रिया; ‘having seen’
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक क्रियाविशेषण (then/thereafter)
विश्वेशम्Viśveśa (Lord of the universe)
विश्वेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्व + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य ईशः)
अर्चयेत्should worship
अर्चयेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should worship’
एषाthis
एषा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (यात्रा-विशेषण)
यात्राpilgrimage, ritual circuit
यात्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; साधन/रीतिवाचक
कर्तव्याto be performed, should be done
कर्तव्या:
Kriya (Obligation predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृत्य-प्रत्यय (तव्यत्) कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (यात्रा) ‘to be done/should be done’
क्षेत्रवासिनाby the resident of the sacred area
क्षेत्रवासिना:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्ता-करणभावे), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (क्षेत्रे वासी)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly as Skanda teaching Agastya)

Tirtha: Avimukteśvara–Viśveśa yātrā (Kāśī)

Type: kshetra

Scene: A Kāśī-vāsī pilgrim, with folded hands and offerings, first stands before Avimukteśvara-liṅga, then proceeds through narrow lanes to Viśveśa for arcana; lamps, bilva leaves, and Gaṅgā’s presence implied.

A
Avimukteśvara
V
Viśveśa (Viśvanātha)
K
Kāśī

FAQs

Living in Kāśī carries a dharmic responsibility: consistent darśana and worship of the city’s central Śiva forms.

Avimukteśvara and Viśveśa/Viśvanātha—key Śiva centers within Avimukta Kāśī.

Darśana of Avimukteśvara followed by arcana of Viśveśa; the yātrā is obligatory for kṣetra-residents.