Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 42

द्विसप्तायतनानां च कार्या यात्रा प्रयत्नतः । कृष्णां प्रतिपदं प्राप्य भूतावधि यथाविधि

dvisaptāyatanānāṃ ca kāryā yātrā prayatnataḥ | kṛṣṇāṃ pratipadaṃ prāpya bhūtāvadhi yathāvidhi

Mit eifrigem Bemühen soll man die Pilgerfahrt zu den vierzehn Heiligtümern unternehmen. Hat man den Pratipad, den ersten Tag der dunklen Monatshälfte, erreicht, so vollziehe man sie regelgemäß und für die vorgeschriebene Dauer.

द्विसप्तायतनानाम्of the fourteen shrines/abodes
द्विसप्तायतनानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्वि (प्रातिपदिक) + सप्त (प्रातिपदिक) + आयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; द्विगुसमासः (द्वि+सप्त=द्विसप्त) ततः आयतन-सम्बद्धः
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
कार्याshould be done
कार्या:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कार्य (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय-विशेषणम्; ‘कार्य’ = कर्तव्या (gerundive/तव्यत्)
यात्राpilgrimage
यात्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
प्रयत्नतःwith effort, diligently
प्रयत्नतः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); ‘प्रयत्नतः’ = प्रयत्नेन/यत्नात् (with effort)
कृष्णाम्the dark (fortnight)
कृष्णाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (अमावास्या/पक्ष-रात्रिः इत्यर्थे)
प्रतिपदम्the first lunar day (pratipadā)
प्रतिपदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रतिपद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तिथिवाचक-शब्दः
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having reached/after attaining’
भूतावधिup to the prescribed limit (up to the prior boundary)
भूतावधि:
Adverbial (अवधि/सीमा)
TypeIndeclinable
Rootभूत (प्रातिपदिक) + अवधि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; अव्ययवत् प्रयोगः; ‘भूतावधि’ = भूतपर्यन्तम् (up to the past/previous limit)
यथाविधिaccording to rule
यथाविधि:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + विधि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; क्रियाविशेषणम्; ‘as enjoined’

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly as Skanda teaching Agastya)

Tirtha: Dvisaptāyatana-yātrā (Fourteen-shrine circuit) within Kāśī

Type: kshetra

Scene: A pilgrim at dawn in Kāśī prepares for a fourteen-shrine circuit, holding a small water-pot and prayer beads, with ghāṭs and temple spires in the background; a lunar calendar mark indicates kṛṣṇa-pratipadā.

FAQs

Sacred merit in Kāśī is safeguarded by disciplined, rule-based pilgrimage done with sincere effort.

Kāśī (Vārāṇasī) as a network of multiple āyatanas (holy shrines) to be visited in an ordered yātrā.

Perform a fourteen-shrine yātrā beginning on the dark-fortnight pratipad and completing it within the stated term, following proper injunctions.