Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

प्राङ्मुखस्तूपविश्येशः सहास्माभिः सहेशया । ब्रह्मणाधिष्ठितः सव्ये वामपार्श्वेथ शार्ङ्गिणा

prāṅmukhastūpaviśyeśaḥ sahāsmābhiḥ saheśayā | brahmaṇādhiṣṭhitaḥ savye vāmapārśvetha śārṅgiṇā

Nach Osten gewandt setzte sich der Herr auf den erhöhten Sitz, zusammen mit uns und mit der Göttin. Zu seiner Rechten saß Brahmā, und zu seiner Linken war Viṣṇu, Träger des Śārṅga-Bogens.

प्राङ्मुखःeast-facing
प्राङ्मुखः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राङ् (अव्यय/दिक्शब्द) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) ईशस्य
तूपविशि-ईशःthe Lord at/near Tūpaviśi (epithet)
तूपविशि-ईशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतूपविशि (प्रातिपदिक; स्थान/विशेषण) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
सहtogether with
सह:
Sambandha (Association/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सह-योगे (with; preposition-like)
अस्माभिःby/with us
अस्माभिः:
Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural)
सहtogether with
सह:
Sambandha (Association/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सह-योगे (with)
ईशयाwith the Goddess (Īśā/Umā)
ईशया:
Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
TypeNoun
Rootईशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)
अधिष्ठितःseated/placed
अधिष्ठितः:
Kriya (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि-स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (passive sense)
सव्येon the left side
सव्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)
वाम-पार्श्वेon the left flank/side
वाम-पार्श्वे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवाम (प्रातिपदिक) + पार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थ (then/and)
शार्ङ्गिणाby Śārṅgin (Viṣṇu, bearer of Śārṅga bow)
शार्ङ्गिणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशार्ङ्गिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)

Skanda

Tirtha: Śṛṅgāra-maṇḍapa (Kāśī)

Type: ghat

Scene: Śiva sits facing east on an elevated seat with Devī; Brahmā is placed to the right, Viṣṇu to the left holding the Śārṅga bow—an iconographic tableau of cosmic governance within a Kāśī maṇḍapa.

Ś
Śiva (Īśa)
P
Pārvatī (Īśā)
B
Brahmā
V
Viṣṇu (Śārṅgin)
K
Kāśī (implied context)
Ś
Śṛṅgāra-maṇḍapa (implied continuation)

FAQs

Kāśī is portrayed as the cosmic court where the highest deities honor Śiva, teaching reverence and unity of divine functions.

The Śṛṅgāra-maṇḍapa within Kāśī is implied as the setting for this divine seating and darśana.

No direct prescription; the verse establishes a darśana-setting that supports worshipful contemplation (dhyāna) of Śiva with the Devī.