Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

हरिरुवाच । भालनेत्रसमाख्याहि कथं निर्वाणमंडपः । तथा ख्यातिमसौ गंता यथा देवेन भाषितम्

hariruvāca | bhālanetrasamākhyāhi kathaṃ nirvāṇamaṃḍapaḥ | tathā khyātimasau gaṃtā yathā devena bhāṣitam

Hari sprach: „Wie kommt es, dass dieser Nirvāṇa-Maṇḍapa unter dem Namen ‘Bhālanetra’ bekannt ist? Und wie wird er genau den Ruhm erlangen, den der Deva verkündet hat?“

hariḥHari
hariḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
bhāla-netra-samākhyāthe name ‘Bhālanetra’
bhāla-netra-samākhyā:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhāla (प्रातिपदिक) + netra (प्रातिपदिक) + samākhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (भालस्य नेत्रम्; तस्य समाख्या)
hiindeed, for
hi:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (emphatic/causal particle)
kathamhow?
katham:
Prashna (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय, प्रश्नवाचक (interrogative adverb)
nirvāṇa-maṃḍapaḥthe Nirvāṇa-pavilion
nirvāṇa-maṃḍapaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnirvāṇa (प्रातिपदिक) + maṃḍapa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (nirvāṇasya maṃḍapaḥ)
tathāthus, in that manner
tathā:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb of manner)
khyātimfame, renown
khyātim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkhyāti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
asauthat (one)
asau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
gantāwill attain/go (will come to)
gantā:
Kriya (Predicate/क्रिया-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootgam (गम् धातु) + tṛ (तृन् प्रत्यय)
Formकृदन्त (तृन्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तरि (agent noun), भविष्यत्-अर्थे (one who will attain/go)
yathāas, just as
yathā:
Sambandha (Correlation)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/अनुरूपता-बोधक (correlative adverb: as)
devenaby the god
devena:
Karana (Instrument/Agent-in-passive)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
bhāṣitamspoken, said
bhāṣitam:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootbhāṣ (भाष् धातु) + kta (क्त प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/भूतकृत), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (passive sense)

Hari

Tirtha: Nirvāṇa-maṇḍapa / Bhālanetra

Type: kshetra

Listener: Devadeva (Śiva)

Scene: A conversational scene: Hari asks Devadeva about a pavilion by the Ganga. The Nirvāṇa-maṇḍapa stands behind them, and above it a subtle emblem of Śiva’s third eye (forehead-eye) radiates, foreshadowing the explanation of ‘Bhālanetra.’

H
Hari
N
Nirvāṇa-maṇḍapa
B
Bhālanetra (epithet linked to Śiva’s forehead-eye)

FAQs

Sacred place-names in Kāśī are not arbitrary; they encode divine events and teachings that later become widely renowned.

The Nirvāṇa-maṇḍapa, also known as Bhālanetra, in the Kāśī kṣetra tradition.

None; the verse is a question initiating an explanatory narrative.