Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

Devanagari script

स्नानं कृत्वा ह्रदे तत्र दृष्ट्वा शूलेश्वरं विभुम् । रुद्रलोकं नरा यांति त्यक्त्वा संसारगह्वरम्

Transliteration

snānaṃ kṛtvā hrade tatra dṛṣṭvā śūleśvaraṃ vibhum | rudralokaṃ narā yāṃti tyaktvā saṃsāragahvaram

Translation

Nachdem man in jenem See gebadet und den mächtigen Śūleśvara geschaut hat, gelangen die Menschen in Rudras Welt und lassen die tiefe Schlucht des Saṃsāra zurück.

Word by Word

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे कर्म (कृत्वा इत्यस्य)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: कृत्वा (कृदन्त; √कृ (धातु) त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्ययीभावरूपं कृदन्तम्; क्त्वान्त (gerund)

• ह्रदे: in the lake
• ह्रदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ह्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: दृष्ट्वा (कृदन्त; √दृश् (धातु) त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त (gerund)

• शूलेश्वरम्: Śūleśvara
• शूलेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शूलेश्वर (प्रातिपदिक; शूल + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शूलस्य ईश्वरः)

• विभुम्: the mighty; all-pervading
• विभुम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शूलेश्वरम्)

• रुद्रलोकम्: Rudra’s world
• रुद्रलोकम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्रलोक (प्रातिपदिक; रुद्र + लोक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य लोकः)

• नराः: men; people
• नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन

• यान्ति: go
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: त्यक्त्वा (कृदन्त; √त्यज् (धातु) त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त (gerund)

• संसारगह्वरम्: the abyss of worldly existence
• संसारगह्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संसारगह्वर (प्रातिपदिक; संसार + गह्वर)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (संसारस्य गह्वरम्)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śūla-hrada and Śūleśvara

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Devotees emerge from a sacred lake, water dripping, then approach a Śiva liṅga shrine of Śūleśvara; above, a subtle vision of Rudraloka—radiant, ash-white, with Śiva’s presence—symbolizes the promised destination.

Characters & Entities

• Śūleśvara
• Rudra-loka
• Hrada (sacred lake/pond)
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual bathing joined with Śiva-darśana is depicted as a liberating act that carries the devotee beyond saṃsāra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The hrada before Śūleśvara/Śūleśa and the darśana of Śūleśvara in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna in the hrada followed by darśana of Śūleśvara.