Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

शिवलोकमवाप्नोति भावितेनांतरात्मना । तन्नैरृते च शूलेशो द्रष्टव्यश्च प्रयत्नतः

śivalokamavāpnoti bhāvitenāṃtarātmanā | tannairṛte ca śūleśo draṣṭavyaśca prayatnataḥ

Er gelangt in Śivas Welt, wenn das innere Selbst in Hingabe geformt und geläutert ist. Südwestlich davon soll man auch Śūleśa mit ernsthaftem Bemühen schauen.

शिवलोकम्Śiva’s world (Śivaloka)
शिवलोकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिवलोक (प्रातिपदिक; शिव + लोक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य लोकः)
अवाप्नोतिattains
अवाप्नोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु) उपसर्गः अव-
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
भावितेनby the cultivated/meditated
भावितेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootभावित (कृदन्त; √भू (धातु) णिच् → भावयति; क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; विशेषणम् (अन्तरात्मना)
अन्तरात्मनाby the inner self
अन्तरात्मना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअन्तरात्मन् (प्रातिपदिक; अन्तर + आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; कर्मधारयः (अन्तरः आत्मा)
तत्that (place/thing)
तत्:
Sambandha (Reference/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थम् (अव्यक्त-पूर्वोक्त-सूचन)
नैरृतेin the south-western (direction/place)
नैरृते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनैरृत (प्रातिपदिक; निरृति-सम्बन्धी)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषणम् (दिशि/स्थाने)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शूलेशःŚūleśa (Lord of the trident)
शूलेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशूलेश (प्रातिपदिक; शूल + ईश)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शूलस्य ईशः)
द्रष्टव्यःis to be seen
द्रष्टव्यः:
Vidhi (Obligation/विधि)
TypeAdjective
Rootद्रष्टव्य (कृदन्त; √दृश् (धातु) तव्यत्-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (शूलेशः द्रष्टव्यः)
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
प्रयत्नतःwith effort; diligently
प्रयत्नतः:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of manner)

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Śūleśa / Śūleśvara (Kāśī)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim with folded hands, mind inwardly composed, walks through Kāśī lanes toward a Śiva shrine marked by a trident emblem; the southwest direction is subtly indicated by the sun’s angle and cityscape.

Ś
Śiva-loka
Ś
Śūleśa
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

Outer pilgrimage bears full fruit when paired with inner cultivation; together they lead toward Śiva’s realm.

Śūleśa, located to the southwest in the described Kāśī sacred layout.

Darśana: an instruction to intentionally visit and see Śūleśa.