Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

यं कदर्पो वीक्षमाणः समानं देवैरन्यैर्भस्मजातः स्वयं हि । पौष्पैर्बाणैः सर्वविश्वैकजेता को वा स्तुत्यः कामजेतुस्ततोन्यः

yaṃ kadarpo vīkṣamāṇaḥ samānaṃ devairanyairbhasmajātaḥ svayaṃ hi | pauṣpairbāṇaiḥ sarvaviśvaikajetā ko vā stutyaḥ kāmajetustatonyaḥ

Als Kāma (Cupido), Ihn für den anderen Göttern gleich haltend, Ihn ansah, wurde er selbst zu Asche. Obwohl er mit Blumenpfeilen die ganze Welt bezwingt—wer ist preiswürdig außer dem Bezwinger des Kāma?

yamwhom
yam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
kadarpaḥKāma (Cupid)
kadarpaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkadarpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
vīkṣamāṇaḥwhile looking at
vīkṣamāṇaḥ:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Root√īkṣ (धातु) + vi- (उपसर्ग) (वर्तमान-कृदन्त)
Formवर्तमान-कालिक कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
samānamequal (to him)
samānam:
Karma (Object-complement/कर्मपूरक)
TypeAdjective
Rootsamāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (यम् इति सर्वनामस्य)
devaiḥby/with the gods
devaiḥ:
Sahakāraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), बहुवचन
anyaiḥother
anyaiḥ:
Sahakāraka (Association/सह)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (देवैः)
bhasma-jātaḥreduced to ashes
bhasma-jātaḥ:
Karta (Subject-predicate/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootbhasma (प्रातिपदिक) + jāta (√jan, क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (भस्म + जात); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि क्त-प्रत्यय (जात = उत्पन्न/भूत)
svayamhimself
svayam:
Modifier (Emphasis/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मवाचक-क्रियाविशेषण
hiindeed
hi:
Discourse particle (Nipāta/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (हेतु/निश्चयार्थ)
pauṣpaiḥflower (made of flowers)
pauṣpaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootpuṣpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (बाणैः)
bāṇaiḥwith arrows
bāṇaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootbāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
sarva-viśva-eka-jetāthe sole conqueror of the whole world
sarva-viśva-eka-jetā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + viśva (प्रातिपदिक) + eka (प्रातिपदिक) + jetṛ (√ji, तृ-प्रत्ययान्त)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; jetā = कर्तृवाचक (विजेता)
kaḥwho
kaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
indeed/then (or)
:
Discourse particle (Option/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात
stutyaḥworthy of praise
stutyaḥ:
Predicate (Qualificand/विशेष्य-विशेषण)
TypeAdjective
Rootstutya (√stu, यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त/विशेषण)
Formकृदन्त-विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स्तोतव्य/प्रशंसनीय’ अर्थे
kāma-jetuḥthe conqueror of Kāma
kāma-jetuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक) + jetṛ (√ji, तृ-प्रत्ययान्त)
Formतत्पुरुष-समास (कामस्य जेताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tataḥthan that/thereafter
tataḥ:
Modifier (Comparison/तुलना)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्-अर्थे (अपादान/तुलनार्थ)
anyaḥanother
anyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Satyavatī’s son (Vyāsa) in stotra to Śiva (deduced)

Tirtha: Viśvanātha (Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Pilgrims/devotees of Kāśī (implicit)

Scene: Kāma with floral bow aims at meditating Śiva; Śiva’s third eye opens; Kāma is reduced to ash; devas witness in awe; background suggests Kāśī’s sanctity with ghāṭs and liṅga iconography.

Ś
Śiva
K
Kāma (Kandarpa)

FAQs

Mastery over desire is divine; Śiva as Kāmajit embodies transcendence of passion and the power of inner austerity.

Kāśī, as the setting of Viśvanātha’s praise; the mythic reference is Kāmadahana.

None directly; the implied dharma is restraint (indriya-nigraha) and devotion.