Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

एक एव हि सर्वेशो हृषीकेशः परात्परः । तं सेवमानः सततं सेव्यस्त्रिजगतां भवेत्

eka eva hi sarveśo hṛṣīkeśaḥ parātparaḥ | taṃ sevamānaḥ satataṃ sevyastrijagatāṃ bhavet

Denn der Herr aller ist nur Einer—Hṛṣīkeśa, höher als das Höchste. Wer Ihm unablässig dient, wird würdig, von den drei Welten bedient und geehrt zu werden.

एकःone
एकः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘सर्वेशः’ इति विशेषणम्
एवonly
एव:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात
हिindeed
हि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed/for)
सर्वेशःLord of all
सर्वेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषाम् ईशः)
हृषीकेशःHṛṣīkeśa (Lord of the senses)
हृषीकेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहृषीक (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हृषीकाणाम् ईशः)
परात्than the higher
परात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, पञ्चमी (5), एकवचन; तुलनार्थक (than the higher)
परःhigher; supreme
परः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘सर्वेशः/हृषीकेशः’ इति विधेयविशेषणम्
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘सेवमानः’ इत्यस्य कर्म
सेवमानःserving (him)
सेवमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसेव् (धातु) → सेवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले शतृ/शानच्-प्रत्ययः (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्तरि (one who is serving)
सततम्constantly
सततम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक-एकवचन-द्वितीया रूपेण क्रियाविशेषणवत् (constantly)
सेव्यःworthy of being served
सेव्यः:
Vidhi (कर्तव्यता/विधेय)
TypeAdjective
Rootसेव् (धातु) → सेव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; भाव्य/कर्तव्य (gerundive -ya) ‘सेवितव्यः/सेव्यः’
त्रिजगताम्of the three worlds
त्रिजगताम्:
Shashthi-sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + जगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन (जगताम्); द्विगुसमासः (त्रीणि जगन्ति)
भवेत्would become; should become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Vyāsa (deduced from immediate narrative context in the same adhyāya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: Hṛṣīkeśa enthroned in transcendent radiance above the cityscape; below, a devotee engaged in constant service is honored by representatives of the three worlds—devas, humans, and nāgas/gandharvas—offering garlands and salutations.

H
Hṛṣīkeśa (Viṣṇu)
T
Three worlds (trijagat)

FAQs

The Supreme is one (Hṛṣīkeśa); constant service to him elevates a devotee to spiritual dignity recognized across the worlds.

No specific tirtha is named; the verse is framed within the Kāśī-khaṇḍa’s broader sacred setting.

Satat-sevā: continuous devotional service.