Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 55

सायुज्यमुक्तिरत्रैव सान्निध्यादिरथान्यतः । सुलभा सापि नो नूनं काश्यां मोक्षोस्ति हेलया

sāyujyamuktiratraiva sānnidhyādirathānyataḥ | sulabhā sāpi no nūnaṃ kāśyāṃ mokṣosti helayā

Nur hier gibt es die sāyujya-Befreiung, die Vereinigung mit dem Herrn; anderswo erlangt man nur Zustände wie Nähe (sānnidhya) und dergleichen. Selbst sāyujya ist wahrlich nicht leicht; doch in Kāśī wird mokṣa fast mühelos erlangt.

सायुज्य-मुक्तिःliberation as union (with the deity)
सायुज्य-मुक्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसायुज्य (प्रातिपदिक) + मुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सायुज्यस्य मुक्ति:)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक (emphatic particle)
सान्निध्य-आदिःproximity and the like
सान्निध्य-आदिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसान्निध्य (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (सान्निध्यं आदिः यस्य/सान्निध्यादि:)
अथand then/whereas
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भार्थक (then/now)
अन्यतःelsewhere/from elsewhere
अन्यतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootअन्यतः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/दिशावाचक (from elsewhere/otherwise)
सुलभाeasily obtainable
सुलभा:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-लभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (to implied मुक्ति:)
साthat (liberation)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
नःfor us/our
नः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) बहुवचन; ‘our/for us’ (enclitic)
नूनम्surely
नूनम्:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (certainly)
काश्याम्in Kāśī
काश्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
मोक्षःliberation
मोक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
हेलयाwith ease; effortlessly
हेलया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहेला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Agastya (contextual)

Scene: A luminous panorama of Kāśī on the Gaṅgā: pilgrims at ghāṭas, bells and lamps, and above them a radiant Śiva-bestowing-sāyujya motif—souls merging into a Śiva-tejas halo near Viśveśvara’s sanctum.

K
Kāśī (Vārāṇasī)
M
Mukti/Mokṣa

FAQs

Kāśī uniquely makes liberation accessible; it is praised as a place where mokṣa comes with exceptional ease.

Kāśī (Vārāṇasī), as the exceptional mokṣa-kṣetra.

No explicit ritual; the verse contrasts grades of liberation and highlights Kāśī’s special efficacy.