Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

Devanagari script

स द्विजो मंदभाग्यान्मे केनचिद्वणिजा सह । अर्थलोभेन संप्राप्तः पुरीं पुण्यामिमां मुने

Transliteration

sa dvijo maṃdabhāgyānme kenacidvaṇijā saha | arthalobhena saṃprāptaḥ purīṃ puṇyāmimāṃ mune

Translation

Dieser Brahmane – zu meinem Unglück – kam in diese heilige Stadt, o Weiser, zusammen mit einem gewissen Kaufmann, getrieben von Gier nach Reichtum.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• द्विजः: a Brahmin
• द्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मन्दभाग्यात्: from ill fortune
• मन्दभाग्यात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: मन्द-भाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; समासः—मन्दं भाग्यं यस्य/मन्दं भाग्यम् (कर्मधारय)

• मे: of me / my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• केनचित्: with some (person)
• केनचित्: Sahakari (Associate/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक (indefinite)

• वणिजा: merchant
• वणिजा: Sahakari (Associate/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: वणिज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahakari (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-अव्यय (postposition; ‘with’)

• अर्थलोभेन: through greed for wealth
• अर्थलोभेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: अर्थ-लोभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; समासः—अर्थस्य लोभः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• संप्राप्तः: arrived
• संप्राप्तः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: संप्राप्त (प्रातिपदिक; सम्+प्र+आप् (धातु) क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle used predicatively)

• पुरीम्: city
• पुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पुण्याम्: holy
• पुण्याम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पुरीम्)

• इमाम्: this
• इमाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-विशेषणम् (पुरीम्)

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Preta (a departed spirit), speaking to a sage within Skanda’s Kāśī narrative frame

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Vārāṇasī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sage (muni)

Visual Art Cues

Scene: A brāhmaṇa travels with a merchant caravan toward the holy city; their faces show calculation and greed rather than devotion; the road leads to Kāśī’s gates, hinting at an unseen spiritual boundary that will soon act.

Characters & Entities

• Dvija (brāhmaṇa)
• Vaṇij (merchant)
• Kāśī/Varāṇasī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Motives may be worldly (wealth-greed), yet entering a puṇya-kṣetra like Kāśī brings one under a higher spiritual law and consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘puṇyā purī’ is Kāśī (Varāṇasī), the foremost Śaiva sacred city.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is prescribed; the verse highlights intention (lobha) versus the sanctity (puṇyatva) of the place.