Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

एकेन च भगो देवः पश्यंश्चक्रे विलोचनः । पूष्णो दंतावलीमन्यः पातयामास कोपितः

ekena ca bhago devaḥ paśyaṃścakre vilocanaḥ | pūṣṇo daṃtāvalīmanyaḥ pātayāmāsa kopitaḥ

Einer machte den Gott Bhaga blind, selbst während er hinsah. Ein anderer, erzürnt, schlug Pūṣans Zahnreihe nieder.

एकेनby one (person)
एकेन:
Karana (Instrument/Agentive/करण)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (Masculine, Instrumental, Singular)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (Conjunction)
भगःBhaga (a deity)
भगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular)
देवःthe god
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘भगः’ इति समानाधिकरणम् (Masculine, Nominative, Singular; apposition)
पश्यन्while seeing
पश्यन्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootपश्यत् (कृदन्त; √पश्/√दृश् (धातु) शतृ)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; क्रियाविशेषणभावः (Present participle; Masculine, Nominative, Singular; adverbial)
चक्रेhe made/did
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट् (Perfect); आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम् (Perfect; Middle; 3rd person singular)
विलोचनःthe one with eyes (seer)
विलोचनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविलोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘भगः’ इति समानाधिकरणम् (Masculine, Nominative, Singular; apposition)
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (Masculine, Genitive, Singular)
दन्तteeth
दन्त:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रातिपदिकम्; (Stem; first member of compound)
आवलीम्row of teeth
आवलीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआवली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (दन्त-आवली = row of teeth) (Feminine, Accusative, Singular)
अन्यःanother (one)
अन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Masculine, Nominative, Singular)
पातयामासcaused to fall/knocked down
पातयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलिट् (Periphrastic Perfect); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; causative (णिच्) ‘पातय’ + आमास (Perfect; Active; 3rd person singular; causative)
कोपितःangered
कोपितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोपित (कृदन्त; √कुप् (धातु) + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्; पुल्लिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Past participle; Masculine, Nominative, Singular)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Scene: A fierce attacker strikes: Bhaga’s gaze is extinguished mid-look; Pūṣan reels as teeth scatter. Devas in jeweled crowns recoil; the sacrificial pavilion trembles.

B
Bhaga
P
Pūṣan

FAQs

Even gods become vulnerable when they participate in dharma distorted by pride and exclusion of Maheśvara.

Not specified in this verse; the passage is part of the Kāśī Khaṇḍa’s broader Śiva-mahātmya setting.

None directly; the narrative implies the doctrinal rule that Śiva is to be honored foremost in sacred rites.